Balığı şoklayıp öldürmek helal mi?

Balık çiftliklerinde çalışmak caiz mi, alınan ücret helal mi? Çünkü balıkları hasat ederken buzlu suyun içine atılıp orada şoklanıp öldürülüyor ama bunun başka bir öldürme şeklide yok. Hayvana eziyet olmuyor mu? Başka öldürme şekli olmadığı için bu durum caiz mi?

Değerli kardeşimiz,

Su hayvanlarından balık, dört mezhebin ittifakıyla helaldir ve temizlendikten sonra yenilebilir; balığın helal olması için boğazlanması şart değildir. Balık başına vurularak veya şoklayarak öldürülse dahi, bu yöntem dinen gerekli olmamakla birlikte, balığın helalliğine engel değildir.

Detaya gelince:

Balığı şoklayarak öldürmek helal midir?

Evet, helaldir. İslam hukukunda balıkların helal olması için kara hayvanlarında olduğu gibi usulüne uygun şekilde boğazlanması şart değildir. Balık; sudan çıkarılarak, kafasına vurularak veya şoklama yöntemiyle öldürülse de eti helaldir ve temizdir.

Balıkları buzlu suda şoklamak hayvana eziyet sayılır mı?

İslam dini, hayvanlara gereksiz yere eziyet edilmesini ve onlara acı çektirilmesini yasaklamıştır. Ancak balık çiftliklerinde ve ticari balıkçılıkta kullanılan buzlu suyla şoklama yöntemi, balıkların hızlı bir şekilde etkisiz hâle getirilmesi ve ürünün muhafaza edilmesi amacıyla uygulanan bir yöntemdir.

Burada kasıtlı olarak hayvana işkence etmek veya eziyet etmek söz konusu değildir. Aksine bu işlem, balıkların hasat edilmesi, et kalitesinin korunması ve ürünün bozulmasının önlenmesi amacıyla yapılmaktadır. Bu nedenle, bu uygulamanın dinen günah veya haram olduğunu söylemek doğru değildir.

Balık çiftliğinde çalışmak ve alınan ücret helal midir?

Evet, helaldir. Üretilen ve satılan balık helal olduğu için, balıkların yetiştirilmesi, hasat edilmesi, işlenmesi ve bu süreçlerde çalışılması da caizdir. Dolayısıyla bu iş karşılığında alınan maaş veya ücret de helal kazanç hükmündedir.

Sonuç olarak, balıkların buzlu suda şoklanarak hasat edilmesi balığın helalliğine engel değildir. Gereksiz eziyet kastı bulunmadığı ve mevcut şartlarda makul bir hasat yöntemi olarak uygulandığı sürece bu işlemde dinen bir sakınca bulunmadığı gibi, balık çiftliğinde çalışmak ve buradan elde edilen gelir de helaldir.

Not:

1. Balık türleri bütün mezheplere göre helâldir, boğazlama işlemine de gerek yoktur. Şu var ki, Hanefilere göre kendiliğinden ölmüş ve su üzerine çıkmış balıklar yenmez. Hanefîlerin bu görüşü sağlık açısından ihtiyatı tercih etmiş olmalarından kaynaklanır. Fakat suyun çok sıcak veya soğuk olmasından, buzlar arasına sıkışmaktan, su içine hapsedilmekten ve suyun çekilmesinden ötürü ölen balıklar kendiliğinden ölmüş sayılmaz, yenebilir.

Yine, balık avlamak üzere suya balık otu atıldığında balıklar ele geçirilmeden ölse ve onların bu yüzden öldüğü bilinse, keza kılıç balığı gibi büyük balıklar avlandığında sudan çıkmadan başına sert bir cisim vurularak öldürülse, yenebilir.

2. Balık türü dışında kalan (midye, istiridye gibi) su hayvanlarını yemek Hanefîlere göre helal değildir. Diğer üç mezhebe göre ise, sadece suda yaşayan her türlü hayvan -kendiliğinden ölmüş bile olsa- yenebilir, helaldir. Şafi mezhebinde, Hanefîlerin paralelinde bir görüş ile su hayvanlarından eti yenen kara hayvanlarına benzeyenleri helal, eti yenmeyen kara hayvanlarına benzeyenleri haram sayan bir görüş de vardır.

Hanefîler Maide suresinin 3. ayetinde geçen “meyte” lafzını mutlak şekilde yorumlamışlar, ayrıca balık dışındaki türleri “habâis” (iğrenç şeyler) kapsamında kabul etmişlerdir.

Fakihlerin çoğunluğu Maide suresinin 96. ayetindeki “deniz avı” ifadesinin umumunu (kapsamlı oluşunu) esas almışlar ve ayrıca Hz. Peygamber (asm) Efendimizin “Denizin suyu temiz, ölüsü helâldir” anlamındaki hadisine dayanmışlardır. (Ebu Davud, Taharet, 41; Tirmizi, Taharet, 52)

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet