Aşağılanma, azarlanma korkumu nasıl yenerim?

Korkularımı nasıl yenebilirim? Gereksiz, boş korkularım var. Özellikle aşağılanma, azarlanma korkum var. Bu korkulardan nasıl kurtulabilirim?

Değerli kardeşimiz,

Aşağılanma ve azarlanma korkusu, çoğu zaman sadece "korkaklık" değildir. Genellikle kişinin geçmiş yaşantılarında eleştirilme, utandırılma, değersiz hissettirilme veya hata yapınca sert tepki görme tecrübeleriyle ilişkilidir. Bu nedenle korkunun kökünü anlamak, onu yenmenin ilk adımıdır.

1. Aşağılanma ve Azarlanma Korkusu Neden Oluşur?

Eğer bir insan çocukluğunda bilinçdışı olarak şu inançları geliştirmiş ise, aşağılanma ve azarlanma korkusunu yaşayabilir. Mesela

"Hata yaparsam değerimi kaybederim."
"İnsanlar beni eleştirirse kötü bir insan olduğum ortaya çıkar."
"Birinin bana kızması felaket demektir."
"Herkes beni onaylamalıdır."
"Azarlanmak dayanılmaz bir şeydir."

Oysa gerçekte: Birinin sizi eleştirmesi değersiz olduğunuzu göstermez. Birinin öfkelenmesi sizin kötü biri olduğunuzu kanıtlamaz. Hata yapmak insan olmanın doğal bir parçasıdır. Herkes tarafından onaylanmak mümkün değildir.

2. Bu Korkuyu Besleyen Şey Nedir?

Korkuların en büyük besini kaçınmadır. Örneğin, soru sormaktan çekinirsiniz, fikrinizi söylemezsiniz, hata yapabileceğiniz ortamlardan uzak durursunuz.

Böyle yaptıkça zihniniz şu mesajı alır: "Demek ki gerçekten tehlikeliymiş ki kaçıyorum." İşte korku böylece giderek güçlenir.

3. Korkuyu Azaltmak İçin Ne Yapılabilir?

En kötü senaryoyu düşünün. Mesela kendinize sorun: "Birisi beni azarlarsa ne olur?"

Çoğu zaman cevaplar şunlara çıkar: Üzülürüm. Moralimi bozar. Utanırım. Bunlar hoş değildir ama felaket de değildir.

Korku çoğu zaman olayın kendisinden değil, olayın felaketleştirilmesinden beslenir.

Kusurlu olma hakkınızı kabul edin: Hiç hata yapmayan insan yoktur. Mükemmel olmaya çalıştıkça eleştiri korkusu artar. Kendinize şöyle demeyi deneyin: "Hata yapabilirim. Bu benim değersiz olduğum anlamına gelmez.”

Eleştiriyi kimliğinizden ayırın: Şu iki cümle farklıdır:
"Bu davranışın yanlıştı."
"Sen yanlış bir insansın."

Olgun eleştiri davranışa yöneliktir, kişiliğe değil. Birisi sizi eleştirince hemen "Ben kötüyüm" sonucuna gitmemeye çalışın.

Küçük maruziyetler yapın: Korkuyu yenmenin etkili yollarından biri kontrollü olarak korkulan durumlarla yüzleşmektir. Örneğin: Bir konuda soru sorun. Fikrinizi belirtin. Küçük bir hata yaptığınızda bunu saklamayın. Zamanla zihniniz şunu öğrenir:

"Eleştirilsem bile hayatta kalıyorum."

4. Korkular ve Zayıflıklar Allah’a Yönelmeye Vesiledir

İnsan olarak çok hassas duygularla yaratılmışız ve bundan dolayı sayısız şeyden müteessir oluruz, korkarız, çekiniriz. Bu, aynı zamanda insanın aczı ve zayıflığının da bir göstergesidir. Ancak bu korkularımız aynı zamanda bizi, sonsuz bir güce, yani Allah’a sığınmaya ve O’na yalvarmaya vesile olur. Böylece Yaradan ile sürekli irtibatta kalırız, gönül bağımızı güçlendiririz.

Siz de burada açıklamaya çalıştığımız kurallara dikkat etmenin yanında, Allah’tan yardım dileyin, bol bol dua edin. İnşallah bu sıkıntılarınızdan da kurtulursunuz.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet