Allah’ın belirlediği sürenin sonu, kime gelecek?

Ankebut 5. ayete göre, Allah’a kavuşmayı arzu etmeyenlere, Allah’ın belirlediği sürenin sonu gelmeyecek mi? Çünkü ayette, “Kim Allah’a kavuşmayı arzu ederse bilsin ki Allah’ın belirlediği sürenin sonu mutlaka gelecektir” buyuruluyor.

Değerli kardeşimiz,

Allah Teala'nın belirlediği ecel ve ahiret vakti bütün insanlar için mutlaka gelecektir. Ankebut Suresi'nin 5. ayetinde ise bu hakikat özellikle Allah'a kavuşmayı ümit eden müminlere bir müjde ve teselli olarak hatırlatılmakta; ayet, Allah'a kavuşmayı arzu etmeyenlerin ecelinin gelmeyeceği anlamına gelmemektedir.

İlgili ayetin meali şöyledir:

“Kim Allah’a kavuşmayı ümit ediyorsa iyi bilsin ki, Allah’ın tayin ettiği vade mutlaka gelecektir. O, her şeyi çok iyi işitendir, her şeyi çok iyi bilendir.” (Ankebut, 5)

Burada vade, ahirete iman edip oradaki sevabı bekleyen kimselere hitaptir.

Bazı alimlerin bildirdiği üzere, Kur’an’ın maksatları üçtür: Tevhid, Haşir ve Nübüvettir. Ankebut suresinde bu üç temel esas şöyle zikredilmiştir:

Ankebut suresinin ikinci ayetinde zikredilen “İnsanlar iman ettik demekle artık bırakılacaklarını, imtihan edilmeyeceklerini mi zannediyorlar?” mealindeki ifadede tevhide işaret edilmiştir.

Surenin üçüncü ayetinde “Bunlardan önce gelip geçen (ve İman ettik diyenleri) de imtihan ettik” mealindeki ifadeyle nübüvvete işaret edilmiştir. Çünkü,imtihan peygamberlerin gelmesiyle tahakkuk eder.

Beşinci ayette ise, “Kim Allah’a kavuşmayı ümit ediyorsa iyi bilsin ki, Allah’ın tayin ettiği vade mutlaka gelecektir. O, her şeyi çok iyi işitendir, her şeyi çok iyi bilendir.” mealindeki ifadeyle haşir/ahiret akidesine işaret edilmiştir. (bk. Razi, Ankebut 5. ayetin tefsiri)

Bediüzzaman hazretlerinin tespitine göre: “Kur'an'ın takib ettiği makasıd-ı esasiye ve anasır-ı asliye: Ubudiyetle tevhid, risalet, haşir, adalet olmak üzere dörttür.” (Mesnevi-i Nuriye, s. 234)

“Allah’a kavuşmayı ümit etmek”, itaat edenler için Allah’ın mükâfatının bulunduğu ahirete iman etmektir. Ahirete iman eden itaat eder, itaat eden mükâfatı bekler. Ayette bu husus “Allah’a kavuşma ümidi” olarak ifade edilmiştir.

İman etmeyenler ahire inanmazlar, ahirete iman etmeyenlerin Allah’a kavuşma ümitleri de yoktur. Bu ümidi taşımayanlara Allah’ın iman ve itaat edenler için vaad ettiği mükâfat da söz konusu olmaz.

Ayette geçen “ECEL” kelimesi, ya kişinin kendi şahsi aeceli, ölümüdür, ki bu ecelle dünyadan göçen bir mümin için ölüm bir hiçlik, bir yokluk bir ceza değildir. Aksine bir terhis tezkeresidir, Allah’a güzel kulluk hizmetinden sonra ona kavuşup mükâfat alma zamanıdır. Veya bu ecel, kabirden diriltilip mahşer meydanına sevk edilmek suretiyle mükafat yerine gider.

“Allah’tan daha doğru sözlü kim olabilir ki!” (Nisa, 87)

Bu soruyu Fahreddin Razi hazretlerinin şu güzel cümleleriyle bitirelim, bir dua niyetiyle:

“Ayetin fezlekesi özellikle “Semi-Alim” isimleriyle sonlandırılmasının önemli bir hikmeti şudur: İnsanların amelleri:

Ya dil iledir, her şeyi hakkıyla işiten Allah semi ismiyle bunları dinler.

Ya kalp iledir, bunlar kalbin tasdiki olduğundan ne görülür ne de işitilir, her şeyi hakkıyla bilen Allah bunları Alîm ismiyle bilir.

Yahut da organlar iledir, organlarla yapılan ameller ise tamamen görülür ve Allah da bunları maddi ve manevi yönleriyle görür, işitir ve bilir.

Hadislerde mükâfat yeri olan cennetin vasıfları da bunları hatırlatır:

“Hiçbir kulağın duymadığı, hiçbir gözün görmediği ve hiçbir kimsenin kalbine hutur etmediği bir cennet.” (krş. Razi, ilgili ayetin tefsiri)

Âmîn âmin elfu elfi âmin!

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet