Allah affetmeyi kendine farz mı kıldı?

Allah kendine affetmeyi farz kıldığı için affetmek zorunda mıdır?

Değerli kardeşimiz,

Allah, kulları üzerinde dilediği gibi tasarruf etme mutlak mülk ve kudretine sahiptir. Ancak O, Kendi sonsuz lütfu ve cömertliğinin bir tecellisi olarak merhamet etmeyi Kendi yüce zatı için değişmez bir ilke kılmıştır. Allah vadetmiştir, elbette vadinden asla dönmez. Zorunluluktan değil, verdiği sözdendir.

Bu kısa bilgiden sonra detaya gelince:

Bu soru, İslam kelamında ve akidesinde Allah’ın fiilleri, iradesi, rahmeti ve O’nun Kendisine koyduğu ilkeler açısından oldukça hassas ve derin bir konudur.

Sorunuzun doğrudan ve net cevabı şudur: Hayır, Allah’a hiçbir şey dahi dışarıdan bir güç tarafından farz/zorunlu kılınamaz. Ancak Allah, Kendi sonsuz lütfu ve lütfukarlığıyla Kendisine rahmeti ve affetmeyi yazmış, vadetmiştir.

Bu konuyu İslam akidesi ve kelam ilkeleri çerçevesinde şu ana başlıklarla açıklayabiliriz:

1. Allah’a Hiçbir Şey "Zorunlu" Kılınamaz

Allah mutlak kudret ve irade sahibidir. O’nun üzerinde emreden, O'na bir şeyi farz kılan veya zorunlu kılan bir güç (üst merci) yoktur.

Eğer Allah affetmeye "mecbur" olsaydı, bu durum O'nun mutlak iradesine ve rububiyetine aykırı olurdu. Nitekim Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulur:

"O, yaptığından sorumlu tutulamaz; fakat onlar sorgulanırlar." (Enbiya, 23)

2. "Allah Rahmeti Kendisine Yazdı" Ne Demektir?

Kur'an-ı Kerim'de geçen ifade, dışarıdan bir zorunluluk değil, **Allah'ın Kendi iradesiyle Kendisine ilke edindiği bir lütuf ve vaattir:

"De ki: Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazmıştır (ilke edinmiştir)." (Enam, 54)

Buradaki "yazmıştır" (ketebe) ifadesi, İslam âlimlerince şöyle tefsir edilir:

Allah, Kendi sonsuz merhameti ve cömertliği sebebiyle kullarına bir vaatte bulunmuş ve affetmeyi Kendi iradesiyle Kendi üzerine bir ahit/ilke kılmıştır. Bu bir "dış zorunluluk" değil, İlahı bir vaat ve merhamet tecellisidir.

3. Allah Sözünden Dönmez (Vaad ve Va'îd)

Allah vadinden (ödül ve af sözünden) asla dönmez:

"Şüphesiz Allah sözünden caymaz." (Âl-i İmran, 9)

Tövbe Edenler İçin: İçtenlikle tövbe eden, şirki terk edip bağışlanma dileyen kulu affetmek Allah'ın Kendi vadidir. Allah vaadinde sadık olduğu için tövbe edeni affeder.

“De ki: Ey kendilerinin aleyhine aşırı giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Çünkü Allah bütün günahları bağışlar. Şüphesiz O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (Zümer, 53)

Tövbesiz Günahkârlar İçin: Şirk dışındaki günahlarla tövbesiz ölen kimseler hakkında ise karar Allah'ın dilemesine (meşietine) kalmıştır. Dilerse adaletle cezalandırır, dilerse lütfuyla affeder.

"Allah, kendisine ortak koşulmasını elbette bağışlamaz. O'ndan başka günahları dilediği kimse için bağışlar. Kim Allah'a ortak koşarsa, büsbütün sapıtmıştır." (Nisa, 116)

Bu nedenle iman ile vefat edenler için af kapısı her zaman açıktır.

4. Hadis-i Kudsîdeki "Haram Kıldım" İfadesi

Ehl-i Sünnet kelamında bu durum, Peygamberimizin (s.a.v.) bildirdiği şu kudsi hadisle açıklanır:

"Ey kullarım! Ben zulmetmeyi Kendime haram kıldım, onu sizin aranızda da haram kıldım..." (Müslim, Birr, 55)

Burada da görüldüğü gibi Allah, zalim olmaktan münezzehtir ve zulmetmeyi Kendi yüce zatından uzak tutmuştur / münezzeh kılmıştır.

Özetle

1. Hiç kimse veya hiçbir güç Allah’a affetmeyi farz kılamaz; Allah hiçbir şeye mecbur değildir.

2. Allah, Kendi özgür iradesi ve sonsuz merhametiyle affetmeyi, tövbe edenleri bağışlamayı Kendisine bir ilke ve vaat olarak belirlemiştir.

3. Allah sözünden dönmeyeceği için, Kendi belirlediği şartlar dairesinde tövbe eden kullarını bağışlar. Bu durum bir zorunluluktan değil, Allah’ın lütfundan ve vaadindeki sadakatinden kaynaklanır.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet