Hayırlı eş nasıl olur?

Bir yerde gördüm. Hayırlı bey nasıl olur? O da aldığı aynı terbiyenin gereği olarak tarif eder hayırlı beyi; der ki: - Hayırlı bey de hanımını üzmeyen, hayaliyle de olsa haramlarda gezmeyendir! Evet fiili haramı bırak, hayali haramdan bile böylesine kaçınan muhterem aileler, hayırlı hanımla hayırlı beyi işte böyle tarif ediyorlar. - Eşini üzmeyen, hayaliyle de olsa haramlarda gezmeyen! Zihinden geçen bir hayal eyleme dönüşmedikçe günah işlemiş değilsin bazen istesek de istemek sekte haram olan şeyleri hayal ediyoruz buradaki durumu anlamadım ben yani günaha bakmak zaten günah ama hiç bakmadan bir şey hayal etmiş ya da aklına gelmiş ya da yolda birisini görmüş hayal etmiş her konuda. İster istemez gün içinde bir sürü şey hayal ediyoruz ama eyleme dökülmez ise zihnimizden çekip gidiyor zaten nasıl bu günah mı oluyor.

Değerli kardeşimiz,

Evlilik hayatında huzurun ve dengenin korunabilmesi için her bireyin odaklanması gereken temel bir kural vardır: Kişinin önce kendi sorumluluklarına bakması.

Kadın soru soruyorsa: Kendisinin bir hanım olarak nasıl bir eş olması gerektiğine odaklanmalı, kendi tutum ve davranışlarını bu doğrultuda şekillendirmelidir. Kocasının nasıl biri olması gerektiğini öncelikle kocasının düşünmesi gerekir. Eşi yönlendirme veya nasihat etme çabası ise ancak bu yaklaşımın fayda getireceği, tartışma veya zarara yol açmayacağı en uygun durumlarda söz konusu olmalıdır.

Erkek soru soruyorsa: Kendisinin bir koca olarak nasıl bir eş olması gerektiğine odaklanmalı, karısının nasıl davranması gerektiğini ise eşinin muhasebe etmesine imkân tanımalıdır. Eşini yönlendirme gayreti, yalnızca nasihatin ve tavsiyenin yapıcı olacağı, zarar vermeyeceği hassas dengeler gözetilerek yapılmalıdır.

Demek ki, sağlıklı bir yuvada herkes başkasının eksikliğini kapatmaya veya eşini değiştirmeye çalışmaktan ziyade, kendi sorumluluk alanına odaklanmalı; yönlendirme ve tavsiye ise ancak yerinde, zamanında ve zarar vermeyeceği kesin olan durumlarda tercih edilmelidir.

Ayrıca, düşümce ve hayalde oluşan şeylerden insan sorumlu olmaz.

Detaya gelince:

Evlilik, yalnızca dünya hayatını paylaşan geçici bir ortaklık değil; başlangıcı bu dünya olan ama sonu cennete uzanan iki cihanlık ve iki cennetlik bir beraberliktir.

Bu yüksek şuurla hareket edildiğinde, fedakârlıklar birer yük değil ibadete dönüşür; vefalar ve gösterilen sabırlar ise ebedî saadet yurdunun en sağlam azığı olur. Çünkü asıl marifet, geçici heveslerle değil; kalpleri Allah rızasında birleştirerek bu dünyada cennet iklimini kurmak ve o ebedî yolculukta birbirine en kıymetli yoldaş olabilmektir.

1. Kadın gözüyle "hayırlı koca" nasıl olmalıdır?

İslam'da hayırlı bir koca, evin reisi olmanın yükümlülüğünü zulümle değil, adalet ve şefkatle taşıyan kimsedir:

Şefkat ve nezaket: Hz. Peygamber (sasm) eşlerine karşı son derece nazik davranmış, asla kaba kuvvet uygulamamıştır. Hayırlı koca, hanımının fıtrî hassasiyetlerini gözeten ve ona değer verendir.

Maddi ve manevi koruma: Ailesinin helal rızkını temin eden, onları dış etkenlere karşı koruyan ve manevi gelişimlerine destek olan kimsedir.

Geçim ehli olmak: Ev içinde tatlı dilli, yapıcı ve ufak tefek kusurları görmezden gelebilen olgunluğa sahip olandır.

Hâl ile örnek olmak: Bir babanın veya kocanın ev içindeki duruşu, sadece bir yöneticilik değil, aynı zamanda yaşayan bir ahlak tablosudur:

- Güvenilir ve tutarlı olmalı. Erkek, eşine ve çocuklarına dürüstlüğü, adaleti ve ahlakı anlatmaktan ziyade; kendi ticaretinde, sosyal ilişkilerinde ve ev içindeki adil duruşuyla bunu göstermelidir. Sözü ile özü bir olan bir koca, ev halkı için en büyük güven limanıdır.

İbadet ve takvada öncülük etmeli. "Namaz kıl, ibadet et" diye sürekli nasihat etmek yerine; gece kalkışıyla, Kur’an okuyuşuyla, ibadetteki ihlasıyla evine ışık olan bir erkek, eşine ve evlatlarına en güzel manevi örnektir. Hz. Peygamber (asm) ibadetleri ve ahlakıyla ashabına en büyük önder olmuştur.

Kriz anlarında metaneti ve sükuneti korumalı. Bir sıkıntı anında öfkesine yenik düşmeyen, bağırmayan, sabırla ve adaletle hareket eden bir koca; hem eşine hem de çocuklarına öfkeyle değil, akıl ve sükûnetle sorun çözmenin dersini hâliyle verir.

Karısına değer verişini göstermeli. Kadına saygıyı sadece dille ifade etmek yetmez. Ev işlerinde yardım etmek, eşinin emeğini takdir etmek ve ona kıymet verdiğini her hareketiyle belli etmek, evdeki erkek çocuklara da ileride nasıl bir eş olacaklarının en net dersini verir.

2. Erkek gözüyle "hayırlı hanım" nasıl olmalıdır?

Saliha (hayırlı) bir hanımefendi ise yuvanın huzur ve sükûnet iklimini oluşturan temel direktir:

Huzur veren varlık: Bir hadiste tarif edildiği üzere; baktığı zaman eşine huzur ve sevinç veren, kocasının meşru isteklerine riayet eden kadındır.

İffet ve emanet bilinci: Kocasının malını, namusunu ve evinin gizliliğini en güzel şekilde koruyan, güven abidesi olandır.

Destekleyici tavır: Zorluklar karşısında kocasının yükünü hafifleten, evde huzursuzluk değil barış ve tatlılık üreten kadındır.

Hâl ile Örnek Olmak: Bir annenin ve hanımefendinin evdeki tavrı, yuvanın manevi atmosferini ve huzur iklimini doğrudan belirleyen en büyük etkendir:

- Sabır, tevekkül ve kanaat göstermeli. Maddi veya manevi darlık anlarında şikâyet etmek yerine tevekkül eden, elindekilerle şükreden bir hanım; kocasını ve çocuklarını dünya hırsından koruyan en büyük manevi kalandır. Bu duruş, sözlü nasihatten çok daha derin bir tesir bırakır.

- Güzel ahlaka ve dil terbiyesine özen göstermeli. Ev içinde dedikodudan uzak duran, kimse hakkında kötü konuşmayan, kriz anlarında tatlı dil ve güler yüzü elden bırakmayan bir kadın; aile fertlerinin ahlaki mizaçlarını doğrudan şekillendirir.

- İbadet neşesi göstermeli ve huzur iklimi vermeli. Evine ibadet neşesini yansıtan, evini huzurla dolduran bir anne; çocukların ve eşin dine olan sevgi ve ısınmasında en büyük rol modeldir.

- Sadakat ve emanet bilincine sahip olmalı. Kocasının arkasından gıyabını koruyan, mahremiyetine ve evinin huzuruna titizlikle riayet eden bir eş, ahlakın en somut timsalidir.

3. Zihne gelen düşünceler ve hayaller günah mı?

İstemsiz düşünceler (Hâtır): İnsan zihni sürekli çalışan bir mekanizmadır. Yolda yürürken istemeden birini görmek, anlık bir görüntünün zihne gelmesi veya durup dururken akıldan geçen bazı hayaller tamamen irade dışıdır. Dinimize göre insan, kendi iradesiyle seçmediği ve elinde olmayan bu istemsiz düşüncelerden kesinlikle sorumlu değildir.

Peygamberimizin müjdesi: Hz. Muhammed (asm) efendimiz bu durumu şöyle açıklamıştır: "Şüphesiz Allah, ümmetimin içlerinden geçirdikleri kötü düşünceleri ve hayalleri, o düşünceyi konuşmadıkları veya onunla amel etmedikleri müddetçe bağışlamıştır." (Buhârî, Talâk 11; Müslim, Îmân 201)

Tehlikeli sınır, iradi besleme: Günah olan; aklımıza aniden gelen o düşünceyi bilerek ve isteyerek uzatmak, zihnimizde o fiili canlandırıp ondan lezzet almak ve o hayali kasıtlı olarak beslemektir. Yani mesele aklına gelmesi değil, o düşünceyi ev sahibi yapıp başköşeye oturtmaktır.

4. "Hayaliyle de olsa haramda gezmemek" ne demektir?

İdeal eş tariflerinde geçen "hayaliyle de olsa haramda gezinmeyen" ifadesi, "beyniniz hiç çalışmasın, zihninize asla yabancı bir düşünce uğramasın" demek değildir.

Buradaki asıl ölçü; kişinin yalnızca dış dünyadaki haramlardan kaçınması değil, aynı zamanda kendi iradesiyle haram arzuları peşinde koşmaması, başkalarını zihninde bilinçli olarak haram ilişkilere konu etmemesidir.

Yoksa insan, kontrol edemediği beyin akışından dolayı asla suçlanmaz; vicdanınızı bu vesveselerle yormanıza gerek yoktur.

Özetle

Evlilikte eşler birbirinin hem dünyada sığınağı hem de ahiret yolculuğundaki refakatçisidir. Birbirine sürekli eleştiri yöneltmek, "şöyle ol, böyle yap" diye direktifler vermek çoğu zaman direnç doğurur.

Ancak insanın kendi nefsini düzeltmesi, dürüst, merhametli, sabırlı ve ibadet ehli bir hayatı bizzat yaşayarak göstermesi; karşısındaki insanda kelimelerin asla yapamayacağı kalbî bir dönüşüm ve hayranlık uyandırır. İdeal karı-koca, öğreten değil; yaşayarak sevdiren ve ilham olan kimsedir.

Hayırlı bir evlilik; zihne gelen istemsiz vesveselerle birbirini suçlamak değil; iradesini Allah’ın rızası doğrultusunda kullanıp, birbirine "libas" (örtü ve yoldaş) olabilme gayretidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet