Hz. Ali Hayber’in kapısını kalkan yaptı mı?

Yaygın şekilde anlatılan ve bilinen rivayetlere göre Hz. Ali Hayber’in kapısını sökmüş ve muhasaranın sonuna kadar kendisine kalkan yapmış sonra bırakmış Hz. Ali bıraktıktan sonra farklı rivayetlere göre 7-8., 40 hatta 70 kişi kapıyı kaldırıp yerine takmaya çalışmış ama bunu yapamamışlar. Bu konudaki rivayetlerin hepsini sıhhat ve kaynaklarını metniyle beraber yazar mısınız?

Değerli kardeşimiz,

Bu konuda 40 hatta 70 kişi kapıyı kaldırıp tekrar yerine takmaya çalışmış ama bunu yapamamışlar. Bu bilgi için -özetle- İbn Kesir “zayıf” demiştir. (bk. el-Bidaye, 4/189-190).

İlgili Arapça metni şöyledir:

عَنْ أَبِي رَافِعٍ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ

خَرَجْنَا مَعَ على الى خيبر بَعَثَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِرَايَتِهِ فَلَمَّا دَنَا مِنَ الْحِصْنِ خَرَجَ إِلَيْهِ أَهْلُهُ فَقَاتَلَهُمْ فَضَرَبَهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ مِنْ يَهَودَ فَطَرَحَ تُرْسَهُ مِنْ يَدِهِ فَتَنَاوَلَ عَلِيٌّ بَابَ الْحِصْنِ فَتَرَّسَ بِهِ عَنْ نَفْسِهِ فَلَمْ يَزَلْ فِي يَدِهِ وَهُوَ يُقَاتِلُ حَتَّى فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ ثُمَّ أَلْقَاهُ مِنْ يَدِهِ فَلَقَدْ رَأَيْتُنِي فِي نَفَرٍ مَعِي سَبْعَةٌ أَنَا ثَامِنُهُمْ نَجْهَدُ عَلَى أَنْ نَقْلِبَ ذَلِكَ الْبَابَ فَمَا اسْتَطَعْنَا أَنْ نَقْلِبَهُ

وَفِي هَذَا الْخَبَرِ جَهَالَةٌ وَانْقِطَاعٌ ظاهر. ولكن رَوَى الْحَافِظُ الْبَيْهَقِيُّ وَالْحَاكِمُ مِنْ طَرِيقِ مُطَّلِبِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ لَيْثِ بْنِ أَبِي سُلَيْمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّ عَلِيًّا حَمَلَ الْبَابَ يَوْمَ خَيْبَرَ حَتَّى صَعِدَ الْمُسْلِمُونَ عَلَيْهِ فَافْتَتَحُوهَا وَأَنَّهُ جُرِّبَ بَعْدَ ذَلِكَ فَلَمْ يَحْمِلْهُ أَرْبَعُونَ رَجُلًا. وَفِيهِ ضَعْفٌ أَيْضًا

وَفِي رِوَايَةٍ ضَعِيفَةٍ عَنْ جَابِرٍ ثُمَّ اجْتَمَعَ عَلَيْهِ سَبْعُونَ رَجُلًا وَكَانَ جَهْدَهُمْ أَنْ أَعَادُوا الْبَابَ

Resulullah’ın (asm) azatlısı Ebu Rafi (r.a.) şöyle anlatır:

“Biz, Resulullah’ın (asm) sancağını vererek gönderdiği Ali ile birlikte Hayber’e çıktık. Kale yakınlarına vardığımızda, kalenin içindekiler dışarı çıkıp onunla savaştılar. Bu sırada Yahudilerden biri Ali’ye vurdu ve onun kalkanını elinden düşürdü. Bunun üzerine Ali, kale kapılarından birini yerinden sökerek onu kendisine kalkan yaptı. Allah ona fetih nasip edinceye kadar o kapı elinde olduğu hâlde savaşmaya devam etti. Sonra kapıyı yere attı.

Ben de aralarında bulunduğum sekiz kişilik bir grupla birlikte o kapıyı çevirmeye çalıştık; fakat onu yerinden oynatmaya güç yetiremedik.”

Ancak bu rivayet hakkında şunu da belirtmek gerekir:

Bu haberde ravileri tam bilinmeyen (cehalet) ve sened kopukluğu (inkıtâ) bulunmaktadır.

Bununla birlikte, Beyhakî ve Hâkim, Muttalib b. Ziyâd, Leys b. Ebî Süleym, Ebû Ca‘fer el-Bâkır, Câbir (r.a.) tarikiyle şu rivayeti nakletmişlerdir:

“Ali, Hayber günü kale kapısını kaldırdı; Müslümanlar onun üzerine çıkarak kaleyi fethettiler. Daha sonra o kapı denendiğinde kırk kişi onu kaldıramadı.”

Ancak bu rivayette de zayıflık vardır.

Başka bir zayıf rivayette ise:

“Daha sonra yetmiş kişi bir araya geldi ve büyük bir güçlükle kapıyı eski yerine koyabildiler.” (bk. İbn Kesir, el-Bidaye, a.y.)

Hz. Ali’nin (r.a.) Hayber’de büyük kahramanlık gösterdiği sahih rivayetlerle sabittir. Ancak kale kapısını söküp kalkan yaptığı ve birçok kişinin o kapıyı kaldıramadığı şeklindeki rivayetler, senet bakımından zayıf kabul edilmiştir.

Bununla birlikte, böyle bir olayın gerçekleştiği kabul edilirse, bunun normal şartlarda meydana gelmediği; Allah’ın izniyle gerçekleştiği anlaşılır. Bu durumda, Hz. Muhammed (asm) Efendimiz için bir mucize, Hz. Ali için ise bir keramet olarak değerlendirilebilir.

Çünkü, Ebu Hüreyre’nin rivayet ettiği hadiste Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur:

“Ben bu sancağı öyle birine vereceğim ki, Allah Teâlâ fethi onun eliyle gerçekleştirecektir.” (Buhârî, Fezâilü’l-ashâb 9; Müslim, Fezâilü’s-sahâbe 33)

Nitekim haber verdiği şekilde aynen gerçeklemiştir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet