Çocuk doğumunda erkek ailesine düşen sorumluluk nedir?

3 yıl önce evlendim. Eşimin ailesi ve ailem mutlu bir şekilde anlaşarak evlendik. Evlendikten 10 ay sonra bir kamu kurumuna atandım. Yıllardır çok okuyan ve çalışmayı düşünen bir kızdım. Aileler de benim çalışmak istediğimi biliyorlardı. Şimdi zaman geldi biz de çocuk düşünüyoruz. Ben de memurlara verilen 6 ay ücretli sonra 2 yıl ücretsiz çalışma hakkını kullanmak istediğimi söyledim. Eşimin ağzından çıkan ilk cümle tek maaşa düşeceğimiz oldu ve nasıl geçineceğiz diye bana üstü kapalı bir mesaj verdi. Kayınbabam ve kayınvalidem hayatta orta halli evi arabası tarlası olan bir aile. Ancak bu durumda eşim evin geçimini ve çocuk doğurma sürecini benim düşünmem gerektiğini ima ederek konuşuyor. Bu durumda eşimin ailesi bizim çocuğumuz üzerinde sorumluluk taşımak istemiyorlar mesajı veriyor. Eşimin bu tavrı ve düşüncesi konusunda görüşlerinizi merak ediyorum.
Evlendiğimden beri hayat müşterek anlayışıyla eşimden ayrı kenarda tek kuruş para biriktirmedim. Kesemiz ortak birikimi de beraber yapıyoruz. Ancak gelin geldiğim ailede bana sahip çıkılmaması hissi içime oturuyor. Teşekkür ederim.

Değerli kardeşimiz,

Evin geçimini sağlamak kocanın vazifesidir. Eşiniz bu konuda katkı yapmaya mecbur edemez, onun parasını da katarak daha müreffeh geçinelim diye çocuk olmasına karşı çıkamaz.

Detaya gelince:

Yaşadığınız durum hem ekonomik hem de duygusal boyutu olan bir mesele. Öncelikle şunu netleştirmek gerekir:

Evin geçimi kimin sorumluluğunda?

İslam hukuku açısından evin nafakasını sağlamak erkeğin yükümlülüğüdür. Bu konuda açık hükümler vardır ve bu çerçevede erkeğin eşini çalışmaya zorlaması veya “tek maaşla geçinemeyiz” diyerek çocuk kararını eşinin maaşına bağlaması doğru değildir.

Ayrıca kadın çalışmak zorunda değildir, buna rağmen özğür iradesiyle helal ve meşru ortamlarda, dini kurallara uygun olarak çalışırsa, kadının kazancı kendisine aittir; harcamaya mecbur değildir.

Ancak burada şu noktayı ayırmak gerekir: Bu sorumluluk kocanızın ailesine değil, doğrudan eşinize, yani çocuğun babasına aittir. Kayınvalide ve kayınbabanın torunla ilgili maddi bir yükümlülüğü bulunmaz; destek olmaları ise tamamen iyi niyetlerine bağlıdır.

Çalışman gerekir demesinde asıl gerekçe nedir?

Burada asıl mesele ise, kocanız sizi “çalışmak zorunda olan bir ekonomik destek” olarak mı görüyor, yoksa “hayat arkadaşı” olarak mı?

Eğer çocuk fikrine karşı çıkışının temelinde gerçekten geçimle ilgili makul bir endişe varsa, bu oturulup somut bir bütçe planlaması yapılarak konuşulabilir ve çözülebilir. Hayat standardının bir süreliğine sadeleşmesi, harcamaların gözden geçirilmesi, önceliklerin yeniden belirlenmesi evlilik içinde birlikte yönetilebilecek meselelerdir.

Ancak “çocuk olacaksa sen de maaşınla katkı yapmak zorundasın” yaklaşımı, meseleyi ekonomik bir zorunluluk üzerinden kadına yükleme anlamına gelir. Evlilikte nafaka ve temel geçim sorumluluğu kocaya aittir; kadının çalışması bir tercih ve katkıdır, zorunluluk değildir.

Bu nedenle çocuğun varlığını kadının maaşına bağlamak, sorumluluğu paylaşmak değil, sorumluluğu şartlı hale getirmektir ve sorumluluktan kaçmaktır.

Ayrıca çocuk sahibi olma kararı, yalnızca mevcut gelir seviyesine değil, eşlerin birlikte üstlenmeye hazır olduğu sorumluluğa dayanır. “Tek maaşa düşeriz” endişesi, eğer asgari geçim imkânı varsa, tek başına çocuk fikrini reddetmek için yeterli bir gerekçe değildir. Burada esas mesele imkânsızlık değil, öncelik meselesidir.

Dolayısıyla maddi kaygı makul sınırlar içindeyse, bu durum çocuğun varlığına engel yapılmamalıdır. Asıl sorgulanması gereken, ekonomik korkunun arkasına sığınılarak babalık sorumluluğunun ertelenip ertelenmediğidir.

Kayın aileden beklenti meselesi

Sizin asıl kırıldığınız yer şu gibi görünüyor:

“Bu aileye gelin geldim ama zor zamanda arkamda duracak bir yapı yok.”

Bu çok insani bir duygu. Fakat şunu ayırmak gerekiyor: Çocuğun maddi sorumluluğu babaya aittir. Büyükanne-büyükbabanın yardımı destek niteliğindedir, zorunluluk değildir. Yani burada eşinizin ailesinin sorumluluk almaması hukuken yanlış değil; ancak eşinizin tavrı sizi yalnız hissettiriyorsa, asıl mesele orasıdır.

Duygusal taraf

“Bana sahip çıkılmıyor” hissi, aslında ekonomik değil psikolojik bir ihtiyaçtır:

Yanınızda güçlü bir eş görmek istiyorsunuz. Eşinizin söylemesi gereken cümle şuydu belki de: “Zor olur ama birlikte hallederiz.”

Bu cümle gelmeyince güven duygusu sarsılıyor.

Özetle:

- Evin geçimi kocanızın sorumluluğundadır. Sizi maaşınız üzerinden şart koşmak doğru değildir.

- Kayın ailenin yardım etmemesi normaldir; zorunlu değildir.

- Asıl mesele eşinizin liderlik ve sorumluluk algısıdır.

- Evlilik sadece “hak-hukuk” üzerinden yürütülürse mesafe oluşur. “Biz nasıl bir hayat istiyoruz?” sorusu üzerinden yürütülürse güçlenir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet