Kuran’da aşk var mı?

Neden koskoca kuranda bir yerde insanın insana duyduğu aşktan bahsetmiyor?
Kuran’ın %90'ında inanın inanmazsanız cehenneme gideceksiniz, şöyle yanacaksınız böyle yanacaksınızdan bahsediyor. Neden hiç aşktan bahsetmiyor? Yoksa Allah insanların yalnızca kendisine mi aşık olmasını istiyor. Ya da aşka inanmıyor mu? Neden günümüz ilişkilerinden bahsetmiyor? Bence önemli konulara Kuran değinmeliydi. Yoksa Allah geleceği göremedi mi?

Değerli kardeşimiz,

Sorun çok kıymetli ve dürüstçe. Yüzeysel bir “var elbette” cevabı yeterli olmaz. Adım adım bakmaya çalışalım:

Kuran’da aşk gerçekten yok mu?

“Aşk” kelimesi Kuran’da geçmez. Ama Kuran Arapçasında “aşk” (ʿişq) kelimesi zaten klasik dönemde de çok sınırlı ve daha çok yoğun tutku anlamında kullanılırdı. Kur’an bunun yerine başka kelimeler kullanır:

Hubb (حب), sevgi.

Meveddet (مودة), derin sevgi, içten bağlılık.

Rahmet (رحمة), şefkatli merhamet.

Üns, yakınlık.

Seken (سكن), huzur bulma.

Yani kelime yok; ama sevgi kavramı güçlü şekilde var.

Kuran’da eşler arası romantik sevgiye hiç değinilmiyor mu?

Hayır, değiniliyor. En açık ayetin meali şöyledir:

“Kaynaşmanız için size kendi nefislerinizden eşler yaratması ve aranıza meveddet ve rahmet koyması O’nun ayetlerindendir.” (Rum 30/21)

Burada cinsel birliktelik değil, romantik–duygusal bağ, psikolojik huzur vurgulanır.

Yusuf kıssasında Züleyha’nın Yusuf’a duyduğu yoğun tutku açıkça anlatılır (Yusuf 12/30–32).

Bu neredeyse klasik aşk literatürünün temelidir. Yani Kuran insanın insana yönelen yoğun duygusunu görmezden gelmez.

Ama neden detaylı romantik anlatım yok?

Çünkü Kuran bir roman değil, psikoloji kitabı değil, ilişki rehberi değil. Kuran’ın temel amacı, ontolojik (varlık), ahlaki, teolojik yönlendirmedir.

Ayrıca, Kuran’ın %90’ı cehennemden bahsediyor iddiası da doğru değil.

Kuran’da rahmet ayetleri azap ayetlerinden sayıca fazladır (tematik analizlerde bu görülür). Ama insan zihni tehdit dilini daha çok hatırlar.

Allah sadece kendisine mi âşık olmamızı istiyor?

Kuran’ın yaklaşımı şudur. İnsanın sevme kapasitesi vardır. Bu kapasite, eşe yönelir, çocuğa yönelir, mala yönelir, güce yönelir.

Bir ayet meali şöyledir:

“İnsanlardan kimi Allah’tan başkasını O’na denk tutar ve onları Allah’ı sever gibi sever.” (Bakara 2/165)

Demek ki, problem sevgi değil mutlaklaştırılmış sevgidir. Kuran sevgi hiyerarşisi kurar. En üstte Allah sevgisi vardır.

Ama bu, insan sevgisini yasaklamak değildir. Allah’ın sevdikten sonra, onun sevgisiyle bütün varlıkları sevmek de helaldir, ibadettir.

Neden günümüz ilişkilerinden bahsetmiyor?

Çünkü Kur’an model değil, ilke verir. Örneğin, zinaya yaklaşmayın (İsra 32), iffeti koruyun, nikahı teşvik eder, zorlamayı yasaklar, kadın–erkek karşılıklı haklardan söz eder.

Demek ki, Kuran temel ilkeleri, ahlaki değerleri verir, evrensel mesajları verir, uygulamaların buna göre yapılmasını ister.

Eğer Kuran her dönemin spesifik ilişki tipini saysaydı, evrenselliğini kaybederdi.

“Allah geleceği göremedi mi?” sorusu

Bu soru aslında şu varsayıma dayanıyor: Eğer Allah biliyorsa, neden modern romantik krizi açıkça anlatmadı?

Ama Kuran’ın yöntemi mikro-örnek değil, makro-ilkedir. Örneğin, şehvet var, sınır koyar; sevgi var, meşru zemin önerir; güç var, adalet koyar; öfke var, kontrol öğretir.

Kuran insan doğasına hitap eder, kültürel formlara değil.

Daha derin mesele: Aşk neden merkezde değil?

Çünkü Kuran’a göre insanın en temel problemi romantik yalnızlık değil; ontolojik kopuştur.

Kuran’ın derdi: İnsan niye var? Ölüm nedir? Adalet nerede? Kötülük neden var?

Modern insanın merkez sorusu ise çoğu zaman, “Beni kim sevecek?”

Bu iki merkez farklıdır.

Kuran aşkı küçümsüyor mu?

Hayır. Ama onu mutlaklaştırmıyor. İnsan, fanî bir varlığı sonsuzlaştırırsa kırılır. Bu yüzden Kuran sevgiye sınır koyar, değersizleştirmez.

Cehennem dili neden ağır?

Çünkü Kuran, sadece romantik bir şiir değil, ahlaki sorumluluk metnidir. Uyarı dili içerir. Ama aynı Kuran şunu da der: “Rahmetim her şeyi kuşatmıştır.” (Araf 156), “Allah çok bağışlayıcıdır.” (Nisa 96) Yani sadece tehdit değil.

Şu halde, eğer biri Kuran’dan modern romantik detayı bekliyorsa, hayal kırıklığı yaşayabilir. Çünkü Kuran’ın gündemi, kozmik anlam, ahlaki istikamet, ebediyet perspektifi gibi her insanı her varlığı derinden ilgilendiren çok önemli konulardır.

Özetle:

İnsan sevgisi Kuran’da vardır; sadece ilahlaştırılmamıştır, helal ve meşru devgiyi öğretir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet