İyiliğe en az on katı varken, kötülüğe neden en fazla bir kat var?

"Kim bir hayır işlerse, ona onun on misli vardır veya daha da artırırım. Kim bir kötülük işlerse, ona da onun misli vardır. Ya da tamamen affederim..."
- Bu anlamada bir hadis okumuştum. Bu hadisin tamamını verip açıklamasını yapabilir misiniz?

Değerli kardeşimiz,

Kim herhangi bir iyilik yapar, iyiliğe teşvik eder, iyiliğe öncülük ederse, o kimseye yaptığının en az 10 katı karşılık verilecektir. Hatta bu karşılık o kadar ileri gidecektir ki, 700’e çıkacaktır. Nitekim Enam ve Bakara surelerinde şöyle buyurulmaktadır:

“Kim bir iyilik yaparsa, ona on katı vardır. Kim de bir kötülük yaparsa, o da sadece o kötülüğün misliyle cezalandırılır ve onlara zulmedilmez.” (Enam, 6/160)

“Mallarını Allah yolunda sarf edenlerin durumu, her başağında yüz tane olmak üzere yedi başak veren tanenin durumu gibidir. Allah dilediğine kat kat verir. Allah’ın lütfu geniştir.” (Bakara, 2/261)

Ebû Zer (ra)’den rivayeti ile bir kudsi hadiste aktarıldığına göre ise Allah Teâlâ meleklerine şöyle emreder:

« يقولُ اللَّهُ عزَّ وجَلّ: مَنْ جاءَ بِالحَسَنَةِ ، فَلَهُ عَشْرُ أَمْثَالِها أَوْ أَزْيَدُ ، ومَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ ، فَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا أَوْ أَغْفِرُ . وَمَنْ تَقَرَّبَ مِنِّي شِبْراً ، تَقَرَّبْتُ مِنْهُ ذِرَاعاً ، ومنْ تَقَرَّبَ مِنِّي ذرَاعاً، تَقَرَّبْتُ مِنْهُ باعاً، وَمَنْ أَتاني يمشي ، أَتَيْتُهُ هَرْولَةً ، وَمَنْ لَقِيَني بِقُرَابِ الأَرْضِ خَطِيئَةً لاَ يُشْرِكُ بِي شَيْئاً، لَقِيتُهُ بمثْلِها مغْفِرَةً »

“Kim bir hayır işlerse, ona onun on misli vardır veya daha da artırırım. Kim bir kötülük işlerse, ona da onun misli vardır. Ya da tamamen affederim. Kim bana bir karış yaklaşırsa, ben ona bir arşın yaklaşırım; kim bana bir arşın yaklaşırsa, ben ona bir kulaç yaklaşırım. Kim bana yürüyerek gelirse, ben ona koşarak varırım. Kim bana hiçbir şeyi ortak koşmamak şartıyla dünya dolusu günahla gelirse, ben kendisini o kadar mağfiretle karşılarım.” (Müslim, Zikir 22)

Hz. Peygamber (asm) Efendimiz de aynı müjdeyi tekrar etmiş ve şöyle buyurmuştur:

“Kim iyi bir Müslüman olur da bir iyilik yaparsa her bir iyiliğine karşılık 10 kattan 700 kata kadar karşılığı yazılır. Ancak, bu kişi bir kötülük işlerse o kötülüğe de sadece karşılığı yazılır.” (Buhârî, İman, 35)

Bediüzzaman Hazretleri, “Neden seyyie bir yazılır, hasene on ve bazan bin yazılır?” sorusuna şöyle cevap verir:

Cenab-ı Hak, kemal-i rahmet ve cemal-i rahimiyetini o suretle gösteriyor. (Lem'alar, Onuncu Lem'a)

"Bak Cenab-ı Hakk'ın fazlına ve keremine: Seyyieyi bir iken bin yazmak, haseneyi bir yazmak veya hiç yazmamak adalet olduğu halde, bir seyyieyi bir yazar; bir haseneyi on, bazan yetmiş, bazan yedi yüz, bazan yedi bin yazar." (Sözler, Yirmi Üçüncü Söz)

Yüce Rabbimiz iyilikler, hasenat karşısında ne kadar da cömerttir! 1’e 10, hatta 700 kat fazla verirken, kötülüklere ise sadece misli ile karşılık vermektedir. Bu Rabbimizin bize olan merhametini bir kez daha göstermektedir. Allah kullarına zulmetmez! Aksine o kullarıma merhamet ve mağfiret etmek ister.

Peki biz bunun karşılığında ne yapıyoruz? Verdiği nimetlere ne kadar şükrediyor, hamdimizi ne denli biliyoruz? Ona olan kulluğumuzda ne denli samimi ya da ihmalkârız? Onun yarattıklarına karşı ne kadar affedici ne kadar bağışlayıcıyız? Kendimize karşı yapılan bir hakareti bağışlamaya, özürleri kabul etmeye hazır mıyız?

Bütün bu sorulara davranışımızla vereceğimiz cevaplar, Rabbimizin bizlere vadettiği iyiliklerin kaç kat olacağında elbette ki belirleyici olacaktır. Onun içindir ki, Allah yolunda samimi olmalıyız. Rabbimizin yolunda yaptığımız her ibadet, her hayır, her amel ve her karşı duruş mutlaka bu esaslara dayanmalı, riyadan ve gösterişten uzak kalmalıdır. Aksi takdirde sevap hanemizde bir azığımız kalmaz.

Hadiste karış, arşın ve kulaç gibi mesafe ve uzaklık ölçülerini zikretmekten maksat, Allah Teâlâ’nın, kulların güzel gayretlerine süratle mukabele edeceğini ve ibadetlerini kat kat sevapla karşılayacağını anlatmaktır. Allah’ın kuluna süratle karşılık vereceğini, rahmetinin pek geniş olduğunu mecazen ifade etmektir. Yoksa bu mesafelerin Allah için düşünülmesi mümkün değildir.

Özet olarak:

- Allah Teala, yapılan ibadet ve iyiliklere on katı ya da daha fazlasıyla, kötülüklere ise misliyle karşılık verir. Bu onun sonsuz rahmetinin göstergelerinden sadece biridir.

- Şirk koşmadığı sürece, kulun ne kadar günahı olursa olsun Allah’ın rahmetinden ümit kesmemesi gerekir. Zira Allah Teala kulunu bir o kadar af ve mağfiretle karşılayacaktır.

- Bir iyilik yapmak isteyip de yapamayana bir iyilik sevabı yazılır. Çünkü bir iyiliği yapmayı arzu etmek, onu yapmak için ilk adımı atmak demektir.

- Bir kötülük yapmak isteyip de Allah’tan korktuğu için bundan vazgeçene bir iyilik yapmış gibi sevap yazılır. Çünkü yapmaya karar verdiği kötülükten dönmek iyi bir şeydir. Zira iyiliğin karşılığı iyiliktir.

- Bir iyiliğe kat kat sevap verildiği halde, bir kötülüğe sadece bir günah yazılır. Bu durum Allah'ın rahmetinin ve lütfunun ne kadar geniş olduğunu gösterir.

- Allah, kullarının ümitlerini asla boşa çıkarmaz.

(bk. Riyazü’s-Sâlihîn Tercüme ve Şerhi, Peygamberimizden Hayat Ölçüleri, Erkam Yay., Hadis No: 414)

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet