Dünyada tatmadığım lezzet kalmadı diyen kim?

And olsun Allah'a, dünyada tatmadığım lezzet kalmadı. Sözü kime ait? ‎Şiiler bu sözün Hz. Muaviye'ye ait olduğunu iddia ediyorlar ve bu sözü onu kötülemek için kullanıyorlar bu sözü kim nerede ne zaman söylenmiştir sıhhati nedir? ‎ ‎"And olsun Allah'a, dünyada tatmadığım lezzet kalmadı." ‎ ‎el-Mehasin-u ve'l-Mesavi, Beyhaki cilt. 1 sayfa. 109 ve 210

Değerli kardeşimiz,

Yaptığımız incelemede, Hz. Muaviye'ye nispet edilen bu sözü güvenilir bir kaynakta tespit edemedik. Soruda kaynak olarak gösterilen eserde de bu ifadeye rastlayamadık. Hatta eserin tamamı içerisinde yapılan taramalarda da "And olsun Allah'a, dünyada tatmadığım lezzet kalmadı." anlamında bir rivayet bulunamamıştır.

Bu sebeple, öncelikle böyle bir sözün gerçekten Hz. Muaviye tarafından söylendiğini ispatlayan güvenilir bir kaynak ortaya konulmalıdır. Kaynağı belli olmayan veya sonradan dolaşıma girmiş sözlerin tarihî şahsiyetlere nispet edilmesi ilmî açıdan doğru değildir.

Üstelik mevcut rivayetlerde Hz. Muaviye'nin ölümüne yakın dönemlerde dünya nimetlerinden tatmin olmuş bir kimse gibi değil, aksine ahiret endişesi taşıyan ve bunun hüznünü yaşayan bir insan görünümünde olduğu görülmektedir. Nitekim bazı kaynaklarda onun, vefatından önce sahip olduğu makam ve imkânlara rağmen dünya hayatının geçiciliğine dikkat çeken ifadeler kullandığı nakledilmiştir:

“Ah keşke Kureyş’ten Zî-Tuva Vadisi’nde (kendi hâlinde yaşayan, sıradan) bir kimse olsaydım da şu (idarecilik) işlerine hiç girmeseydim.” (İbn-i Esîr, el-Bidâye, 8/135)

"Ben ekin yetiştirip de onu biçrnek isteyen bir çiftçiye benziyorum. Sizin üzerinizdeki emirliğim oldukça uzadı. Sonunda siz benden usandınız, ben de sizden usandım. Sizden ayrılmayı temennl eder oldum, siz de ben de ayrılmayı temennl etmeye başlamıştınız. Fakat size kesinlikle söylüyorum ki, benden sonra geleceklerden ben daha hayırlıyım; nitekim benden öncekiler de benden daha hayırlıydılar. Denildiğine göre Allah'a kavuşmayı sevene Allah da kavuşmayı severmiş. Allahım! Gerçekten ben sana kavuşmayı seviyorum, sen de bana kavuşmayı sev ve bunu mübarek kıl. (İbnü'I-Esir, el-Kamil fi't-Tarih, 4/5; İbn Kesir, 8/141)

Muhammed b. Sirin verdiği bilgiye göre, "Muaviye, can çekişirken yanağını yere indirdi, sonra yüzünü çevirdi. Sonra diğer yanağını da yere dayadı. Ağlayıp şöyle dedi: Allahım, sen kitabında diyorsun ki: "Allah, kendisine ortak koşmayı elbette bağışlamaz, bundan başkasını dilediğini bağışlar." (Nisa, 48) Allahım, beni affetmeyi ve bağışlamayı dilediğin kimseler arasına kat." (İbn Kesir, 8/143)

Utbi babasının şöyle dediğini rivayet etmiştir: “Muaviye vefat edeceği zaman şairin şu beytini terennüm etti: "Bu ölümdür, ölümden kurtuluş yoktur. Bizim korktuğumuz şey, ölümden sonradır ki daha korkunç ve daha fecidir."

Hz. Muaviye bu şiiri okuduktan sonra sözünü şöyle sürdürdü: "AIIahım, hatamızı bağışla. Yumuşak huyluluğunla cahiliyetimizi affet. Biz senden başkasının affını ummuyoruz. Senin bağışlaman sınırsızdır. Hata ve günah işleyen kimsenin hatasından ve günahından kaçıp kurtulabileceği yer yoktur. Sadece senin ulu dergahın vardır."

Ebu Amr b. Ala da Muaviye'nin böyle dediğini ve bu duasından sonra. vefat ettiğini söyler. (İbn Kesir, 8/143)

Görüldüğü gibi bu rivayetlerde Hz. Muaviye'nin son sözleri dünya lezzetleriyle övünen bir insanın sözleri değil; ölüm, hesap, affedilme ümidi ve ahiret endişesi taşıyan bir insanın sözleri olarak aktarılmıştır.

Dolayısıyla eldeki verilere göre, "And olsun Allah'a, dünyada tatmadığım lezzet kalmadı." sözünün Hz. Muaviye'ye ait olduğu iddiası ispatlanmış değildir. En azından bu nispetin doğruluğunu gösterecek sahih ve açık bir kaynak ortaya konulmadan, bu sözü Hz. Muaviye'yi tenkit etmek amacıyla kullanmak ilmî bir yöntem olarak görülemez.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet