Bir ayette “Cehennemde dikenden başka yiyecekleri yoktur.” (Ğasiye, 88/6) denildiği halde, başka bir ayette “yiyeceği zakkum ağacıdır” (Duhan, 44/43-46) denilmesi bir çelişki değil midir?

Soru Detayı
- Zakkum darıdan farklı bir bitkidir. İki ayet de doğrudur dersek, Ğaşiye suresi 6. ayette neden kesin olarak "darıdan başka yiyecek bir şeyler yok" deniyor; yani bu iki ayetten biri doğru diğeri yanlış mı?
Cevap

Değerli kardeşimiz,

Evvela şunu her mümin bütün zerreleriyle bilir ki, sonsuz ilim sahibi olan Allah’ın indirdiği Kur’an’da asla çelişki olmaz.

“Kur’ân’ı gereği gibi düşünmeyecekler mi? Eğer Kur’ân Allah’tan başkasına ait olsaydı, elbette içinde birçok tutarsızlıklar bulurlardı.” (Nisa, 4/82)

mealindeki ayette bu gerçeğe çok güçlü bir vurgu yapılmıştır.

Ancak şu var ki; gözü iyi görmeyen birinin güneşi inkâr etmesi, nezle olan bir kimsenin en tatlı bir suyun tatını bozuk hissetmesi normaldir. Fakat gözü gören ve sağlığı yerinde olan kimseler bilirler ki, gerçekte kabahat güneşin veya suyun değildir. Kabahat güneşin ışığını görmeyen gözün ve suyun tadını tadamayan nezleli ağzındır.

Bu konuda, alimler bin seneden fazladır bu farklı ayetleri düşünmüş ve doğru açıklamayı yapmışlardır. Konuyla ilgili farklı ayetlerin meali şöyledir:

“De ki: 'İşte Rabbiniz tarafından gerçek geldi. Artık dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin. Şu da bir gerçektir ki Biz o zalimlere, duvarları kendilerini çepeçevre kuşatmış olan müthiş bir ateş hazırladık. Eğer susuzluktan feryad edecek olurlarsa kendilerine erimiş maden gibi yüzleri haşlayan bir su verilir. O ne fena bir içecektir ve cehennem ne fena bir barınaktır!"(Kehf, 18/28)

“Muhakkak ki zakkum ağacı, günahkârların yiyeceğidir. Kaynar su nasıl fokurdarsa, o da erimiş maden gibi karınlarında fokurdar.” (Duhan, 44/43-46)

“Bugün artık burada O’nun bir dostu olmaz. Yiyecek olarak da cehennemliklerin irinden başka bir şey bulunmaz.” (Hakka, 69/35-36)

“Susayınca kaynar su kaynayan bir çeşmeden içerler. Yiyecekleri sadece bir dikenden ibarettir.” (Ğaşiye, 88/5-6)

Bu ayetlerde yer alan Arapça kelimeler şöyledir:

- Kehf suresi: “mâin ke’l-muhl= Muhl gibi bir su”

- Duhan suresi: -özetle- “Şeceretu’z-zekkûmi taâmu’l-esîm ke’l-muhl=Zakkum ağacı günahkârların yiyeceğidir; muhl gibidir.”

- Hakka suresi: -özetle-: “Taâmun min ğislin= ğislinden bir yiyecek.”

- Ğaşiye suresi-özetle-: “Taâmun min darî’=Dari’den bir yiyeyecek.”

Bu farklı görüntüler sergileyen kelimelerin arasında bir çelişki olmadığını gösteren açıklamaları şöyle özetleyebiliriz:

a. Cehennemin ayrı ayrı bölümleri vardır. Bir bölümdeki insanların yiyeceği, zakkum, diğer bir bölümdekilerin yiyeyeceği ise, dikenden ibaret olabilir. Bazı bölümlerde içecekler kaynar su, diğer bazı bölümlerde irinli içecekler olabilir. Hülasa, başka başka bölümlerde başka başka yiyecekler ve içecekler olabilir. (bk. Zemahşerî, Razî, İbn Kesir, Ğaşiye: 6. ayetin tefsiri)

b. Bu yiyecek ve içecekler için kullanılan farklı sözcüklerin aynı manayı ifade etmesi de mümkündür. Örneğin; Ğislin denilen irinli yiyeceklerin aynı zamanda dari’/dikenli bir yiyecek olması da mümkündür. Keza, bir içeceğin  hem irinli olması hem de kaynar bir sudan olması da mümkündür.” (bk. Razî, İbn Aşur, ilgili ayetin tefsiri)

c. İbn Abbas ve başka alimlerin bildirdiğine göre “dari’, dikene benzeyen, çok acılı, sancı veren, kokusu çok kötü, ateş gibi sıcak, irinle dolu, cehennem ateşinden meydana gelen bir ağaçtır. (Kurtubî, ilgili ayetin tefsiri)

d. Said b. Cubeyr’e göre, Dari’ bizzat bir zakkum ağacıdır. (bk. İbn Kesir, ilgili ayetin tefsiri)

e.  Bunların benzeri dünyada da görülmektedir. Bir aşure, sekiz-on maddeden meydana gelmektedir. Keza, bir çorba, pırasa, soğan, sarımsak, yeşil biber, patates, sıvı yağ, yeşil fasülye ve tavuk suyu gibi bir çok maddeden meydana geliyor.

Demek ki, ayetlere farklı ifadelerin kullanılması oradaki yiyecek veya içeceklerin içinde yer alan farklı katkı maddelerine işaret edilmiştir. Ta ki, her bir maddenin ayrı acılı ve sancılı olan yönüne dikkat çekilsin diye..

İlave bilgi için tıklayınız:

Cehennemliklerin yiyecekleri ve içecekleri nasıldır?

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet

Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun