Aracılık eden kendi çocuğuna zekat verebilir mi?

Zekâta aracılık eden, emaneti olan zekatı ihtiyaç sahibi olan kendi evladına verebilir mi? Bir kimseye bazen "İhtiyaç sahibi birine ulaştır." denilerek zekat parası emanet ediliyor. Aracı olan kişinin evladı, dinen zekat alabilecek gruplardan birinden sayılıyor (ihtiyaç sahibi). Her zaman değil, gelen zekâtlardan bir kısmını bazen evladına verebilir mi? Verirse yetkisini kötüye kullanmış olur mu?

Değerli kardeşimiz,

Evladı zekat alacak durumda ise ona emanet zekatı verebilir. Ancak tanıdığı daha muhtaç biri var iken evlâdını tercih ederse bu caiz olmaz. Zekat yerini bulur, ama veren tercihten sorumlu olur.

1. Asıl kaide

Zekat, fakire temlik edilmek şartıyla verilir. Zekatı veren kişi bizzat verebileceği gibi vekâlet yoluyla da verebilir. Aracı olan kişi, zekât sahibinin vekili konumundadır.

2. Aracının kendi evladına zekat vermesi

Aracının kendi evladı fakir ise, baba/anne nafakasını vermekle yükümlü değilse (yani ergen, evli, ayrı yaşayan ve nafakası babaya düşmeyen bir evlat gibi), zekat alması dinen caiz olan sınıfa giriyorsa, zekatı alması sahih olur.

Bu durumda zekât geçerlidir, yani zekât yerine ulaşmıştır.

3. Yetki ve emanet açısından kritik nokta

Ancak burada asıl hassasiyet emanet ve tercih meselesidir:

Zekâtı veren kişi “bunu herhangi bir muhtaç kişiye ulaştır” diyerek genel bir yetki vermişse, aracı, daha muhtaç biri varken kendi evladını özellikle tercih ederse, bu emanete riayet açısından problemli olur.

Fıkıh diliyle, zekât sahih olur (ibadet düşer), ama aracı, tercihte adaletsizlikten ve emanet ahlâkından sorumlu olur.

Bu durum “zekât batıl olur” değil, “vekaletin ruhuna aykırı davranılmış olur” şeklinde değerlendirilir.

4. Ne zaman caiz olur?

Şu durumlarda sakınca yoktur:

- Evladı gerçekten muhtaçsa, daha muhtaç birini bilmiyorsa ya da muhtaçlıklar arasında bariz bir fark yoksa veya zekât sahibi “Uygun gördüğüne ver” diye açık yetki vermişse bir sakıncası olmaz.

Özetle:

Evlat fakirse zekat alabilir, zekat geçerlidir. Daha muhtaç biri varken evladı özellikle seçmek emanete riayetsizliktir. Bu durumda zekât bâtıl olmaz ama aracı tercihinden sorumlu olur.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet