Sulamadığım için kurudu demek günah mı?
Sebepleri söylemek caiz mi? Bir sitede mesela bitkiyi sulamadığım için kurudu demek doğru değil çünkü aslında Allah tealla dilediği için kurudu deniliyor bunu açıklar mısınız?
Değerli kardeşimiz,
“Sulamadığım için kurudu” demek günah mı?
“Sulamadığım için kurudu” demek günah değildir. Ancak bunun nasıl ve ne niyetle söylendiği önemlidir.
Sebep–sonuç ilişkisi İslam’da vardır. İslam, sebepleri bütünüyle inkâr etmez. Aksine insanın aklını kullanarak olaylar arasındaki ilişkiyi kurmasını teşvik eder.
Kuran ve sünnette de sebeplere sarılma emredilmiştir. Peygamber Efendimizin (asm) tedavi olun demesi, savaşa hazırlanması, devesini bağlamayı tavsiye etmesi bunun açık örnekleridir.
Bu açıdan bakıldığında bitkinin suya ihtiyaç duyması, sulanmadığında kuruması gözlemlenen, geçerli bir sebep–sonuç ilişkisidir. Bunu ifade etmekte dinen bir sakınca yoktur.
Hassas nokta nedir?
İslam’da hassas nokta şudur: Sebep vardır ama yaratıcı değildir. Sonucu yaratan Allah’tır.
Bir bitkinin kurumasını, yalnızca ve bağımsız olarak “sulamamaya bağlamak”, yani “Allah dilemese bile bu mutlaka olurdu” gibi bir anlayışa kaymak doğru değildir. Çünkü İslam’a göre sebepler sonucu zorunlu olarak meydana getirmez; sonucu yaratan Allah’tır.
Bu yüzden alimler der ki: Sebepler, Allah’ın kudretinin perde arkasındaki vesileleridir.
“Sulamadığım için kurudu” demek nasıl anlaşılmalı?
Günlük dilde bu ifade şu anlama gelir: “Allah’ın koyduğu düzen içinde, benim ihmâlim bir sebep oldu.”
Bu anlamda söylendiğinde caizdir ve günah değildir. Hatta kişinin kendi sorumluluğunu kabul etmesi açısından olumlu bir yönü vardır.
Ancak daha bilinçli bir ifade tarzı olarak şunlar tercih edilebilir:
“Sulamadım, Allah da kurumasına izin verdi.”
“Sebeplere riayet etmediğim için Allah’ın takdiriyle kurudu.”
Bu tür ifadeler hem sebebi hem de Allah’ın iradesini birlikte dile getirmiş olur.
Sonuç
Sebepleri söylemek caizdir. Sebepleri bağımsız güçler gibi görmek doğru değildir. Her şeyin nihai faili ve yaratıcısının Allah olduğu unutulmamalıdır.
İslam’ın öğrettiği denge şudur: Sorumluluk kuldandır, yaratma Allah’tandır.
Bu denge korunduğu sürece, “sulamadığım için kurudu” demek ne günah olur ne de inanca aykırı sayılır.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet
