Akit fasit mudarebe ise nasıl tasfiye edilir?

Tarih: 18.11.2026 - 08:46 | Güncelleme:

Soru Detayı

2 yıl önce kuzenime, ortağıyla yazılım üzerinden yaptıkları gerçek emtia ticaretinde işletmeleri için 30.000 dolar verdim. İşlemleri ve banka hareketlerini görmüştüm. Normal ticari kâr/zarar riskini kabul ettim. Ancak gerçekleşen kârın oranı yerine aylık ana paranın %15’i (4.500 $) sabit ödeme kararlaştırılmıştı. İlk 2 ay sistem normal çalışırken toplam 9.000 $ aldım. Sonra kuzenimin ortağı, benim ve kuzenimin bilgisi/izni olmadan kaldıraçlı işlem açıp sermayeleri kaybetti. Kaldıraca kesinlikle izin vermedik; bilsek kabul etmezdik. Kuzenim de 200.000 $’dan fazla kaybetti. Kuzenim sistemin battığını bana söylemeyip mahcubiyetinden 3. ay kendi cebinden 4.500 $ daha verdi. Böylece toplam 13.500 $ aldım. Zarara sebep olan kişi 2 yıldır ödeme yapmıyor. Ailesi olayı biliyor ve maddi imkânları yüksek. Ayrıca kendisini alacaklılardan korumak/caydırmak için nüfuzlu-caydırıcı kişilerden destek alıyor. Sorularım:
1. Sabit %15 şartı nedeniyle akit fasit mudârebe ise ilk 9.000 $ nasıl tasfiye edilir? Kuzenimin kendi cebinden verdiği 4.500 $ ana paradan mı düşülür, yoksa hibe/teberru sayılabilir mi?
2. İzinsiz kaldıraç işlemi fıkhen taaddî/tefrit-taksir sayılıp işletmeciye damân/tazmin yükler mi? Böyleyse 30.000 $ ana paramın tamamını ayrıca isteme hakkım var mıdır? Sonuçta gerçek alacağım 16.500 $, 21.000 $ veya 30.000 $’dan hangisidir? Faiz/gecikme bedeli istemiyorum.
3. Kuzenim kendi alacağını ve benimkini gerekirse baskı/zor kullanarak tahsil edeceğini söylüyor. Ben bunu istemedim, emretmedim, teşvik etmedim; aksine istemediğimi söyledim. Buna rağmen kendi kararıyla yaparsa ben sorumlu olur muyum?
4. İhkâk-ı hak / ez-zafer bi’l-hak burada uygulanabilir mi? Baskı/zor kullanma bunun kapsamında mıdır, yoksa haram mıdır? Ben yönteme katılmadan, sonradan yalnızca dinen gerçek alacağım olduğu belirlenen miktarı alabilir miyim; yoksa para mağsûb mal sayılır mı? Amacım hakkımdan fazlasını almamak ve kul hakkına girmemektir.

Cevap

Değerli kardeşimiz,

Soru 1: Sabit %15 şartı nedeniyle akit fasit mudârebe ise ilk 9.000 $ nasıl tasfiye edilir? Kuzenimin kendi cebinden verdiği 4.500 $ ana paradan mı düşülür, yoksa hibe/teberru sayılabilir mi?

Cevap

Sabit %15 şartı faizdir. Faizli akit fasittir. Fiilen yapılan kâr dışında aldığınızı iade etmeniz gerekir.

Soru 2: İzinsiz kaldıraç işlemi fıkhen taaddî/tefrit-taksir sayılıp işletmeciye damân/tazmin yükler mi? Böyleyse 30.000 $ ana paramın tamamını ayrıca isteme hakkım var mıdır? Sonuçta gerçek alacağım 16.500 $, 21.000 $ veya 30.000 $’dan hangisidir? Faiz/gecikme bedeli istemiyorum.

Cevap

Ya açıkça kaldıracı yasaklamış iseniz veya yaptığınız işin içinde tabii olarak kaldıraçlı işlem yok ise ve taraflar da bunu biliyorsa ortağınızın kaldıraçlı işlem yaparak paranızı kaybetmesi taksirdir; sizin koyduğunuz asıl sermayeden, kaybettiği kadarını tazmin etmesi gerekir.

Soru 3: Kuzenim kendi alacağını ve benimkini gerekirse baskı/zor kullanarak tahsil edeceğini söylüyor. Ben bunu istemedim, emretmedim, teşvik etmedim; aksine istemediğimi söyledim. Buna rağmen kendi kararıyla yaparsa ben sorumlu olur muyum?

Cevap

Zor kullanarak tahsilat caiz değildir. Borcunu ödemeyen mahkemeye verilir, mahkeme hükmeder ve icra tahsil eder. Siz razı olmadığınız halde hakkınız olan meblağı zor kullanarak alırsa bu meblağ size helal olur.

Soru 4: İhkâk-ı hak / ez-zafer bi’l-hak burada uygulanabilir mi? Baskı/zor kullanma bunun kapsamında mıdır, yoksa haram mıdır? Ben yönteme katılmadan, sonradan yalnızca dinen gerçek alacağım olduğu belirlenen miktarı alabilir miyim; yoksa para mağsûb mal sayılır mı? Amacım hakkımdan fazlasını almamak ve kul hakkına girmemektir.

Cevap

Önceki cevabın aynısıdır.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun