Bir günahın cezası ölüm olabilir mi?
Kur'an insan öldürmeyi yasaklıyor gözümüze sokuyor öldürmeyin diye. Ama neden bazı günahlarda İslam’da ceza olarak ölüm var. Ölüm cezası o zamanlar o dönemin yönetimi olduğu için mi vardı, İslam ceza olarak ölümü tavsiye ediyor mu?
Değerli kardeşimiz,
İnsanı öldürmeyi yasaklayan da belirli şartlarda buna hukuken izin veren de Allah'tır. Burada bir çelişki yoktur. Çünkü İslam inancına göre insan hayatının mutlak sahibi insan değil, Allah'tır.
Bizim varlığımız bize verilmiş bir emanettir. Mülkün sahibi biz değiliz. Allah, bu emanetin hangi şartlarda ve hangi hukukî sınırlar içerisinde alınabileceğini belirleme yetkisine sahiptir.
Ancak burada önemli bir ayrım var: Allah'ın bir cezaya izin vermesi, o cezayı her durumda tavsiye ettiği veya uygulanmasını istediği anlamına gelmez.
Nitekim Kur'an'da kısasın yanında affetme ve diyet seçeneklerinin de sunulması, meselenin yalnızca cezalandırmak olmadığını gösterir.
Bu nedenle İslam'da ölüm cezasını, insanın kendi iradesiyle başkasının hayatı üzerinde tasarrufta bulunması şeklinde değil, belirli şartlara ve hukukî usullere bağlanmış bir yaptırım olarak anlamak gerekir.
Detaya gelince:
1. Kur'an'daki hayat ilkesi
Kur'an'da insan öldürmenin yasaklandığına dair çok net ayetler vardır. Bunların en bilineni Maide Suresi 32. ayettir: "...Kim bir cana veya yeryüzünde fesat çıkarma seyrine karşılık olmaksızın (haksız yere) bir cana kıyarsa, bütün insanları öldürmüş gibi olur. Her kim de bir canı kurtarırsa, bütün insanları kurtarmış gibi olur."
İslam hukukunda ölüm cezasının (kısas veya hudut suçlarının bazılarında) öngörüldüğü durumlar ise bu genel kuralın istisnası veya tamamlayıcısı olarak görülmüştür. Örneğin Bakara Suresi 179. ayette kısas için şöyle denilir: "Ey akıl sahipleri! Kısasta sizin için hayat vardır."
Buradaki temel mantık, bireysel intikamları önlemek, toplumsal düzeni ve genel güvenliği koruyarak daha büyük can kayıplarının önüne geçmektir; yani amaç ölüm değil, hayatın korunmasıdır.
2. Kısasın varlığı da hayattır
İlk bakışta "ölüm cezası" insanı öldüren bir şey gibi görünse de, sistemin kurulma gayesi caydırıcılık üzerinedir.
Suçu işlemek niyetinde olan biri, yakalandığında kendisinin de öldürüleceğini bildiği an o eylemden vazgeçme eşiğine gelir. Bu sayede hem potansiyel kurban hayatta kalmış olur hem de katil konumuna düşecek olan fail kendi hayatını ve geleceğini kurtarır.
Böylece kısasın varlığı da hayattır, hayatta kalmaya vesile olur.
Eğer buna rağmen bilerek bir kimseyi öldürenin, ceza olarak kendisinin de öldürülmesi, hem tam ve gerçek adalettir hem de bir canı bir can karşılığında alarak aslında toplumsal yaşamın devamını ve toplumun genelinin yaşama hakkını güvence altına almayı hedefler.
Amaç cezalandırmaktan ziyade suçun işlenmesini kökünden engellemektir.
Demek ki, kısas hükmü bir intikam mekanizması değil, suçun işlenmesini engelleyen caydırıcı bir güvenlik ve barış sigortası olarak konulmuştur.
3. Evrensel ilahi yasa mı, dönemsel şartlar mı?
İslam'ın getirdiği hükümler, evrensel ve zamansızdır, kıyamete kadar geçerlidir. Allah, insan tabiatını en iyi bilen olarak hangi suçun hangi ceza ile önleneceğini belirlemiştir.
Unutmamak gerekir ki, yapan bilir elbette bilen konuşur:
“Yaratan bilmez olur mu? O lâtiftir, her şeyden haberdardır.” (Mülk, 67/14)
İslam, prensip olarak insan hayatını kutsal sayar ve dokunulmaz kılar. Ancak toplumsal nizamı, adaleti korumak ve suçun önünü almak adına bazı istisnai suçlar için ölüm cezasına cevaz vermiştir.
Bu durum, sadece günahın büyüklüğünden değil, aynı zamanda o fiilin kamu düzenine ve başkasının yaşama hakkına verdiği zararın büyüklüğü ile açıklanmaktadır.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet
