Günah ve sevap tartılmasında ölçü nasıl olacak?

Yani bir yetime sadaka vermenin sevabı ile bir arkadaşın arkasından hoşuna gitmeyecek şekilde konuşmanın kıyası nedir?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, ahiretteki tartı (Mizan), bu dünyadaki tartılara ve fiziksel ağırlıklara (kilo, gram vb.) benzemez.

Sevap ve günahlar maddesiz kavramlardır. Dünya aklıyla termometrenin sıcaklığı, barometrenin basıncı tartması gibi soyut ama gerçek nitelikler üzerinden tasavvur edilebilir.

Kur'an-ı Kerim’de bildirildiği üzere Allah-u Teâlâ kötülüklere birebir ceza yazarken, iyiliklere en az bire on, dilerse 700 kata veya kat kat fazlasına kadar mükâfat verir (Enam 160, Bakara 261)

Demek ki, tartının ibresi baştan kulun lehine, ilahi rahmet ve lütuf yönüne kurulmuştur.

Gıybet ile yetime sadaka vermenin kıyası

İslam hukukunda ve ahlakında ikisinin kategorileri farklıdır:

Gıybet haramdır ve büyük günahlar (kebâir) arasındadır. En kritik yönü ise kul hakkı da içermesidir. Hem tövbe etmeli hem de kuldan helallik almalıdır.

Eğer bu dünyada helalleşilmemişse, kıyamet gününde kul hakları tartılırken, kişinin sevaplarından alınıp hakkı yenen kişiye verilir; sevabı yetmezse hakkı yenenin günahları gıybet edene yüklenir. (Buhârî, Mezâlim, 10)

Yetime yapılan yardım duruma göre farz (açlıktan ölmek üzereyse), vacip veya nafile ibadettir.

Eğer bir kimsenin yaptığı sadaka, iyilik veya gıybetten sakınma sevabı, gıybet ederek girdiği kul hakkının ve günahın ağırlığını geçerse, mizanı ağır basabilir. Aksi takdirde, yaptığı sadakalar gıybet ettiği kişilere tazminat (kul hakkı karşılığı) olarak dağıtılabilir ve kişi müflis duruma düşebilir.

Bu konuda çok önemli bir prensip şudur: Haramdan kaçınmanın sevabı, nafile bir iyilik yapmanın sevabından kat kat üstündür.

Bir haramı (örneğin gıybeti) sırf Allah korkusuyla terk etmek, farz seviyesinde bir takva amelidir.

Dolayısıyla haramdan sakınmak bir kefe; nafile sadaka vermek diğer kefe olarak tartıya konduğunda, haramdan sakınmanın ağırlığı ve değeri Allah katında çok daha yüksektir.

Özetle

Sevap ve günahların ağırlığı sadece nicelikle ve sayıyla değil, amelin mahiyeti (kul hakkı olup olmaması, farz/haram/nafile dengesi) ve yapanın niyeti ile belirlenir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet