Birinin canını kurtarmaya çalışırken ölen şehit sayılır mı?

Maaşlı şekilde arama kurtarma kamu kurumunda çalışıyorum. İlerisi için herhangi bir görevde birilerini kurtarmak için veya kurtarmaya çalışırken ölürsem Allah katında şehit sayılır mıyım ve bu işi yaparken insan kurtarmanın sevabı var mıdır? Maaş aldığım için kafamı çok karıştırıyor.

Değerli kardeşimiz,

Bir canı kurtarmak amacıyla, görev sırasında hayatını kaybedenler Allah katında şehit sayılma mertebesine ulaşabilirler. İslam'da, bir kimsenin niyeti ve yaptığı işin amacı önemlidir. İş gereği dahi olsa, Müslüman olarak Allah rızası için çalışan kimseler, şehit sayılma umudunu taşırlar.

Nitekim, bir canı kurtarmak için gösterilen çaba ve fedakarlık son derece değerlidir. Bu nedenle, insan kurtarmak amacıyla görev yapanların bu uğurda hayatlarını kaybetmeleri durumunda, manevi bir şehitlik mertebesine ulaşacakları umulmaktadır. Ayrıca, bu tür görevlerde bulunmak, insan hayatını kurtarma çabasıyla dolu olduğu için büyük bir sevap da taşır.

Maaş almak, bu sevabı veya şehitlik mertebesini engellemez; zira önemli olan kişinin niyetidir. Dolayısıyla, işinizi yaparken Allah rızası gözetiyorsanız, bu durum hem manevi bir kazanç sağlar hem de Allah katında değerli bir mertebe edinmenize vesile olabilir.

Bu kısa bilgiden sonra detaya gelince:

Arama-kurtarma gibi her anı cesaret, fedakârlık ve yüksek sorumluluk gerektiren şerefli bir görevi icra ederken; bir yandan da yapılan işin Allah katındaki değerini ve niyetin ihlasını sorgulamak, bir müminin kalbindeki hassasiyetin ve samimiyetin en güzel nişanesidir.

Bu ulvi mesleğin fıkhi boyutu, manevi değeri, maaşla ilişkisi ve şehitlik mertebesiyle olan bağı İslam prensipleri çerçevesinde şöyle açıklanabilir:

1. Görev sırasında vefat eden arama-kurtarma personeli şehit sayılır mı?

Evet, dinimizin müjdeleri çerçevesinde hükmen şehit sayılması umulur.

İslam fıkhında şehitlik ikiye ayrılır:

Kâmil şehit (dünya ahkamı yönüyle): Vatan savunmasında ve savaş meydanında doğrudan düşman tarafından öldürülen kimsedir.

Hükmî şehit (ahiret ahkamı yönüyle): Savaş meydanı dışında; doğal afetlerde, enkaz altında kalarak, boğularak, yangında vefat eden veya başkalarının canını, malını, namusunu korumaya/kurtarmaya çalışırken hayatını kaybeden Müslümanlardır.

Peygamber Efendimiz (asm) sahih hadis-i şeriflerinde yıkıntı/göçük altında kalanların, boğulanların ve yangında ölenlerin ahiret bakımından şehit sayılacağını müjdelemiştir. (Buhârî, Ezan 32; Müslim, İmâre 161)

Bu ölçülere göre bir arama-kurtarma görevlisinin:

Yangın, sel, deprem veya başka bir afette insan kurtarırken enkaz veya tehlike altında kalarak vefat etmesi durumunda ahiret şehidi mertebesine erişmesi umulur.

Kurtarmaya çalıştığı kişiyi sağ çıkaramamış olsa dahi, gösterdiği samimi gayret ve niyet karşılıksız kalmaz; çabası Allah katında zayi olmaz.

Tabii ki belirli bir kişi hakkında kesin hüküm vermek yerine, dinimizin ortaya koyduğu bu müjdeli ölçülere dayanarak ümit etmek en doğrusudur. Son hüküm ve takdir Cenab-ı Hakka aittir.

2. Maaş almak yapılan iyiliğin sevabını ve değerini azaltır mı?

Kesinlikle hayır. Maaş almak, yapılan hizmetin manevi değerini ve sevabını ortadan kaldırmaz.

İslam hukukunda maddiyat (maaş) ile maneviyat (sevap ve ihlas) birbirinin zıddı değildir:

Emeğin karşılığı ve helal rızık: Bir öğretmenin eğitim vermesi, bir doktorun hastaları tedavi etmesi gibi, bir arama-kurtarma personelinin de maaş alması emeğinin ve zamanının meşru karşılığıdır. Ailevi sorumluluklarını yerine getirmek ve helal rızık kazanmak başlı başına bir ibadettir.

Ameller niyetlere göredir: Bir kimse mesleğini icra ederken hem helal kazanç elde etmeyi hem de "Allah rızası için bir cana dokunmak, bir insana yardım etmek" niyetini taşıyorsa, aldığı maaş bu amelin ihlasını zedelemez.

Tarihi örnekler: İslam tarihinde kamu hizmeti gören, nöbet tutan veya orduya katılan sahabilere devlet hazinesinden (Beytülmal) tahsisat/maaş verilmiştir. Bu durum onların cihadının veya hizmetlerinin sevabını eksiltmemiştir.

3. İnsan kurtarmanın İslam'daki sevabı ne kadardır?

İnsan hayatını korumak ve muhafaza etmek İslam dininin temel amaçlarından biridir. Yüce Allah Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurmaktadır:

"...Kim bir canı kurtarırsa, bütün insanlığı kurtarmış gibi olur." (Maide, 5/32)

Bu ilahi müjde gereğince, bir insanı enkazdan, sudan veya yangından çekip çıkarmak bütün insanlığı yaşatmışçasına büyük bir ecir kazandırır. Üstelik nöbet tuttuğunuz, tatbikat yaptığınız ve göreve hazır beklediğiniz her an niyetinize binaen sadaka ve ibadet hükmündedir.

4. Hayati denge: Kendi canını korumak ve tedbir almak

İnsan kurtarmak son derece kıymetlidir; ancak kendini tedbirsizce tehlikeye atmak dinen istenen bir durum değildir.

Bakara Suresi 195. ayet-i kerimede Yüce Allah, "...Kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın..." buyurmaktadır. Bu sebeple:

Aldığınız eğitime, kurum prosedürlerine, güvenlik kurallarına ve teçhizat kullanımına uymak dinen de bir zorunluluktur.

Kendi hayatınızı muhafaza etmek, görev alanındaki riskleri doğru analiz etmek cesaretsizlik değil, bilakis akıl ve ibadet sayılan bir tedbirdir. Kendi güvenliğinizi sağlamak, daha fazla canı kurtarabilmenin ilk şartıdır.

Özetle

Sizler maaşınızı helal emeğinizle kazanırken, aynı zamanda insanların en çaresiz anlarında uzanan yardım eli oluyorsunuz. Niyetinizi dürüstlük, görev bilinci ve Allah rızası üzerine tuttuğunuz sürece; maaş almanız kazandığınız büyük sevaplara ve olası bir vefat anında umulan şehitlik mertebesine asla engel değildir.

Rabbim sizleri ve tüm arama-kurtarma çalışanlarını her türlü görünür görünmez kazadan muhafaza eylesin; gayretinizi kabul, kazancınızı bereketli kılsın.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet