Yalan söylemek üzerine oynanan oyunlar caiz mi?

Tanıdıklarla vampir-köylü gibi yalan söylemek ve doğruyu yanlışı tespit etmeye çalışmak üzerine kurulu bir oyun oynuyoruz. Böyle oyunlar oynamak caiz midir?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, dinimiz doğruluğu emretmiş, yalanı ise şaka maksadıyla dahi olsa yasaklamıştır.

Nitekim Peygamber Efendimiz (asm), insanları güldürmek için yalan söyleyen kimse hakkında, "Yazıklar olsun ona! Yazıklar olsun ona!" buyurmuştur. (Ebû Dâvûd, Edeb, 80; Tirmizî, Zühd, 10)

Bu sebeple, oyun gereği yalan söylemeyi esas alan oyunların da bu yasağın kapsamına girebileceğini söyleye alimler vardır. Ayrıca kişi, doğru olmadığı hâlde doğruymuş gibi konuşmaya ve başkalarını aldatmaya alışabilir. Bu yönüyle, böyle oyunlardan kaçınmak daha ihtiyatlı ve takvaya uygun bir davranıştır.

Bu kısa bilgiden sonra detaya gelince:

1. Bazı araştırmacılar, bu tür oyunlarda rol gereği de olsa yalan söylemenin doğru olmadığını, insanı yalana alıştırabileceğini ve dinin doğruluk ilkesini zedeleyebileceğini ifade etmişlerdir. Hatta bazıları bunu daha ileri götürerek, yalanın eğlence konusu yapılmasının dinî hükümleri hafife alma tehlikesi taşıdığını söylemiş ve bu görüşlerine Tevbe sûresi 65. ayeti delil olarak zikretmişlerdir (bk. Abud Abdülma'rûf, et-Tahzîr min Lu'beti Müstehziîn)

2. Bediüzzaman Said Nursî de roman ve tiyatro üzerinden yaptığı bir değerlendirmede, bazı kurgu türlerinin insanı yalana ve hakikatten uzaklaşmaya alıştırabileceğine dikkat çekerek şöyle der:

"Beşerin ağzına yalancı bir dil koymuş..." (Sözler, s. 736)

Her ne kadar bu ifade doğrudan söz konusu oyunu hedef almasa da, eğlence adına yalanın normalleşmesine karşı önemli bir uyarı olarak değerlendirilebilir.

3. Peygamber Efendimiz (asm) doğruluğun önemini şu sözleriyle bildirmiştir:

"Şüphesiz doğruluk iyiliğe, iyilik de cennete götürür. Kişi doğru söyleye söyleye Allah katında sıddîk olarak yazılır. Yalan ise kötülüğe götürür, kötülük de cehenneme götürür. Kişi yalan söyleye söyleye Allah katında çok yalancı olarak yazılır." (Müslim, Birr, 103-105)

Bu hadis, müminin doğruluğu hayatının temel prensibi hâline getirmesi gerektiğini göstermektedir.

4. Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu da dijital oyunların hükmünün içeriklerine göre değişeceğini belirtmiştir. Dini ve ahlaki değerlere aykırı unsurlar taşımayan, eğitici ve faydalı oyunların mubah olduğu; buna karşılık inanç esaslarıyla alay eden, şiddeti, müstehcenliği, kumarı veya benzeri haram unsurları özendiren oyunların ise haram olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca oyunların bağımlılığa yol açmaması, ibadetleri ve diğer sorumlulukları aksatmaması gerektiği de vurgulanmıştır.

Sonuç

Bu tür oyunlar, rol gereği de olsa insanı yalana alıştırma, doğruluk hassasiyetini zayıflatma ve yalanı sıradanlaştırma ihtimali taşıdığı için uygun değildir. Bu sebeple, doğruluk ilkesini zedelemeyen alternatif oyunlar tercih edilmelidir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet