Şeytan neden çirkin?

Şeytanı tabi görmediğimiz için bilmiyoruz fakat şeytan dizilerde filmlerde hep kırmızı siyah çirkin olarak gösteriliyor acaba bu gösterimler gerçekten doğru mu şeytanın fiziksel özellikleri ile ilgili ayet ya da hadis var mı? Sonuçta şeytanı da Allah yarattı ve Allah insanları yaratmadığı dönemde şeytan Allah'a kulluk ediyordu şeytan hakkında fiziksel özellik biliyor muyuz yoksa şeytanın zihnimizdeki varlığı kötü olduğu için mi kötü tasvir edilmiş? Ayrıca İnci’de ve bazı batı tarzı sanat eserlerinde şeytanın güzel tasvir edildiğini duymuştum bunun sebebi ise insanları güzelliği sayesinde kandırabildiği düşüncesi bu düşünceler ne kadar doğru?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, şeytanın (İblis) “çirkinliği”ni fiziksel değil, ahlâkî ve karakter yönünden anlamak gerekir. Onun çirkinliği; kibir, isyan, haset ve saptırma gibi kötü sıfatlarından kaynaklanır. Zaten Kuran’da da onun öne çıkan yönü dış görünüşü değil, Allah’a karşı gelmesi ve insanları aldatmasıdır.

Ayrıca İslam’da sadece cin şeytanlar değil, insan şeytanların da varlığından bahsedilir. Bu, Kuran’da açıkça ifade edilir. (Enam 112)

İnsan şeytanlar dış görünüş olarak normal insan gibidir; fakat karakter, niyet ve davranış bakımından şeytanlaşmış kimselerdir.

Diğer taraftan, şeytanın (İblis) fiziksel olarak çirkin ya da güzel olduğuna dair Kuran’da veya sahih hadislerde açık bir tasvir yoktur. Çünkü şeytan, insan gibi maddi bir varlık değil; cinlerdendir ve “dumansız ateşten” yaratılmış ruhani bir varlıktır. Bu yüzden aslî haliyle “güzel–çirkin” gibi fiziksel sıfatlarla tanımlanmaz.

“Hani bir zamanlar meleklere; ‘Adem’e secde edin, demiştik’ İblis hariç, onların hepsi secde etmişlerdi. O ise cinlerdendi. Rabbinin emrinden dışarı çıktı. Şimdi siz beni bırakıp da İblis’i ve onun neslini mi dostlar ediniyorsunuz? Halbuki onlar, sizin düşmanınızdır. Zalimler için bu ne kötü bir değiştirmedir.” (Kehf, 18/50) mealindeki ayette bu gerçeğin altı çizilmiştir.

İnsanların zihninde şeytanın çirkin olarak canlandırılması, onun kötülüğü temsil etmesinden kaynaklanır. Yani bu, fiziksel bir gerçeklikten çok sembolik bir tasvirdir. Sinema ve kültürde kırmızı, siyah, korkunç figürlerle gösterilmesi de bu algının bir yansımasıdır.

Öte yandan İslam’a göre şeytan “temessül” (farklı şekillere girme) yeteneğine sahip olabilir. Bu durumda bazen çirkin, bazen de aldatmak için güzel bir surette görünebilir. Bu da bazı kültürlerde “güzel şeytan” tasvirlerinin ortaya çıkmasını açıklar.

Bazı sanat eserlerinde şeytanın güzellik ile tasvir edilmesi, insanları aldatma ve yanıltma yeteneğiyle ilişkilendirilen bir yaklaşım olabilir. Bu tür betimlemeler, şeytanın insanları dış görünüşüyle etkileme kabiliyeti üzerine kurgulanmış olabilir.

Sonuç olarak:

Şeytanın sabit bir fiziksel görünümü yoktur.

Çirkin tasviri daha çok onun kötü karakterinin sembolüdür.

Gerekirse farklı şekillerde görünebileceği kabul edilir.

Şeytanın çirkinliği fiziksel değil ahlâkîdir.

Kötülüğü temsil ettiği için zihinde çirkin tasvir edilir.

İnsanlardan da “şeytan karakterli” olanlar bulunabilir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet