Anne babayı sevmek şart mı?

Kuranı kerimde anne babayı sevin diye direkt bir ayet var mıdır sevmesek de olur mu? "Rabbin, sadece kendisine kulluk etmenizi ve anne babanıza iyi davranmanızı emretti.” buyuruyor. Ayette anne babaya sevgi geçmiyor sevmemek günah olur mu, sevmemiz şart mı?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, ayetlerde anne babaya karşı saygı ve merhametle davranılması, onlara iyi davranılması emredilmektedir. Sevgi, iyi davranmanın önemli bir parçası olarak kabul edilebilir. Ancak, kalben sevgi hissetmeseniz bile, onlara saygı göstererek ve iyi muamelede bulunarak haklarını yerine getirmiş olursunuz. Bu nedenle, anne babaya karşı saygı ve iyi davranmak esastır.

Detaya gelince:

Önce ayetin kendisine bakalım:

“Rabbin şöyle emretti: Sadece Allah’a ibadet edeceksiniz. Ana ve babanıza iyi davranacaksınız. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, sakın onlara 'Of!..' bile deme! Onları azarlama! Onlara saygıyla hitap et! Onlara merhamet ederek tevâzu kanadlarını aç da 'Rabbim! Küçüklüğümde onlar beni nasıl şefkatle büyüttülerse, sen de onlara öyle merhamet et.' de!" (İsrâ, 17/23-24)

Burada açıkça geçen emir “ihsan”, yani iyi davranmak, güzel muamele etmek, saygılı olmak, haklarını gözetmektir. “Sevin” şeklinde doğrudan bir kelime kullanılmaz.

Sevgi emredilir mi?

Sevgi bir duygudur. Duygular doğrudan emirle oluşmaz. İslam’da asıl sorumluluk, davranıştan, sözden, tavırdan, haktan dolayıdır.

Kalpteki hissin kendisi, insanın kontrolünde olmadığı ölçüde sorumluluk konusu olmaz. Nitekim İslam âlimleri, “kalbî meyillerden değil, bilinçli tercihlerden sorumluluk vardır” demiştir.

Dolayısıyla, içinizde sıcak bir sevgi hissetmemeniz tek başına günah değildir. Ama saygısızlık, eziyet, hak ihlali günahtır.

Sevgi yoksa ne olacak?

Burada çok önemli bir denge var: Kuran sevgiyi zorunlu kılmaz ama ihsanı zorunlu kılar.

Anne-baba zalim olabilir, günahkâr olabilir, inançsız olabilir. Buna rağmen Kuran şöyle der:

Eğer seni bana şirk koşman için zorlarlarsa onlara itaat etme; ama dünyada onlarla iyi geçin. (Lokman 15) Yani inançta ayrılık olsa bile iyi muamele devam eder.

Bu da şunu gösterir: İslam, duygudan önce ahlâkî sorumluluğu esas alır.

Sevmemek mümkün mü?

Müminlik bağı başlı başına bir muhabbet sebebidir. Çünkü iman, en güçlü bağdır. Anne-baba olunca bağ katlanır

Anne-baba söz konusu olduğunda ise, mümin (iman bağı var), anne-baba (fıtrî bağ var), akraba (sıla-i rahim bağı var), üzerimizde emek ve hak sahibi. Yani sevgi sebepleri çoğalır, kuvvetlenir.

Bu yüzden normal bir mümine duyulması gereken sevgi, anne-baba söz konusu olduğunda katlanarak artar.

Hataları varsa ne olur?

Eğer anne-baba günahkarsa, günahı sevilmez, hatası tasvip edilmez, ama şahsı yine sevilir.

Nasıl ki mümin kardeşimizin fenalığına acır, şefkatle ıslahına çalışırız; anne-baba için bu duygu daha güçlü olmalıdır. Çünkü burada sadece iman bağı değil, aynı zamanda, “Rabbin, anne-babaya ihsanı emretti.” emri de devrededir.

Bu durumda eğer sevgi zayıflıyorsa bu, kalpteki kırgınlıkların iman ve vefa bağının önüne geçtiğini gösterir. Böyle durumda yapılması gereken, sevgiyi zorlamak değil; ancak anne-baba söz konusu olduğunda farklı bir boyut vardır:

Onlar sizin varlık sebebinizdir. Çocuklukta size bakmışlardır. Hakları büyüktür.

Bu yüzden sevgi hissi zayıflasa bile, şefkat, merhamet, vefa, minnet duygusu devreye girmelidir. Sevgi oluncaya kadar acıma ve şefkat ile, haklarını düşünerek, Allah’ın rızasına uygun sevmeye çalışmalıyız.

Sevmemek günah mı?

Kalben sevgi hissetmemek günah değildir. Ama bilinçli olarak kin beslemek, nefret üretmek, intikam duygusu taşımak ve bunu davranışa dökmek sorunludur.

Anne-babaya kötü davranmak ise açıkça günahtır.

Demek ki, sevgi varsa ne güzel. Yoksa bile ihsan ve saygı mutlaka olsun.

Bir doktor hastasını sever ama hastalığını sevmez. Aynı şekilde, anne-babanın günahı sevilmez, hataları tasvip edilmez, ama şahıslarına karşı merhamet, hürmet ve şefkat devam eder.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet