Borsa İstanbul'da, TKBB'ye güvenebilir miyiz?

Borsa istanbul'da katılım endeksinde bir şirketin helal olup olmadığını bu kurum belirliyor. Bu açıdan TKBB'ye güvenebilir miyiz? Yani onlar bir hissenin ''helal olup olmadığına dair'' fetva vermeye yetkili midirler? Onların görüşleri ile amel edebilir miyiz?

Değerli kardeşimiz,

Evet, bu konuda genel olarak Türkiye Katılım Bankaları Birliği ve onun bünyesinde çalışan danışma kurullarının değerlendirmelerine güvenilebilir. Ancak meselenin mahiyetini doğru anlamak gerekir.

Öncelikle TKBB'nin yaptığı şey, tek başına ve mutlak anlamda "şu hisse kesin helaldir" şeklinde bir fetva vermekten ziyade, belirlenmiş katılım finansı kriterlerini şirketlere uygulayarak bir değerlendirme yapmaktır. Bu kriterler genellikle:

Şirketin ana faaliyet alanının meşru olması, faiz gelirlerinin belirli sınırları aşmaması, faizli borçluluk oranlarının belirlenen limitlerin altında olması, kumar, alkol, faizcilik gibi haram sektörlerde faaliyet göstermemesi gibi esaslara dayanır.

Bu kriterler İslam hukukçularının ve katılım finansı uzmanlarının ortak çalışmaları sonucunda oluşturulmuştur. Elbette bütün âlimler her ayrıntıda aynı görüşte değildir. Bazı âlimler daha katı ölçüler benimserken, bazıları günümüz ekonomik şartlarını dikkate alarak belirli toleranslar tanımaktadır.

Bu nedenle şu ayrımı yapmak gerekir:

TKBB'nin görüşleriyle amel etmek caiz midir? Evet. Bu konuda uzmanlaşmış ilim heyetlerinin değerlendirmelerine dayanmak meşru bir yoldur.

TKBB'nin değerlendirmeleri hatasız ve tartışmasız mıdır? Hayır. Bunlar ictihadî değerlendirmelerdir ve farklı görüşler bulunabilir.

Bir Müslüman TKBB'nin katılım endeksi kriterlerine güvenerek yatırım yapabilir mi? Evet, birçok kişi ve kurum bu değerlendirmelere dayanarak işlem yapmaktadır ve bunun dinî açıdan makul bir dayanağı vardır.

Fıkıhta genel bir kaide vardır: Bir kimse uzmanı olmadığı bir konuda ehline müracaat eder. Nitekim Kur'an'da: "Eğer bilmiyorsanız, zikir ehline sorun." (Nahl, 16/43) buyrulmuştur.

Borsa, finans, şirket bilançoları ve muhasebe verileri oldukça teknik alanlardır. Her yatırımcının yüzlerce şirketin mali tablolarını inceleyip fıkhî değerlendirme yapması mümkün değildir. Bu sebeple alanında uzman şerî danışma kurullarının çalışmalarından istifade etmek makul bir yaklaşımdır.

Bununla birlikte, daha ihtiyatlı davranmak isteyen bir kişi, katılım endeksinde yer alsa bile şirketin faaliyetlerini ayrıca inceleyebilir veya farklı danışma kurullarının görüşlerini karşılaştırabilir.

Sonuç olarak, TKBB'nin ve onun danışma kurullarının katılım endeksi değerlendirmeleriyle amel etmek mümkündür ve dinî açıdan fetva olarak meşru bir dayanaktır. Ancak bunlar vahiy veya icmâ seviyesinde kesin hükümler değil, uzmanların belirli kriterlere dayalı ictihadî değerlendirmeleridir. Bu sebeple güvenilebilir olmakla birlikte farklı görüşlerin bulunması da tabiidir.

İlave bilgi için tıklayınız:

Borsa caiz diyenlerin fetvası ile amel edebilir miyiz?

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet