Berâ b. Mâlik hakkında bilgi verir misiniz?

Değerli kardeşimiz,

el-Berâ’ b. Mâlik b. Nadr el-Hazrecî (ö. 20/641), cesaret ve kahramanlığı ile meşhur sahâbîdir.

Hazrec kabilesinin Neccâroğulları sülâlesine mensup olup meşhur sahâbî Enes b. Mâlik’in kardeşidir. Bazı kaynaklarda baba bir kardeş oldukları belirtilmektedir. Hudeybiye’de Resûlullah’a biat edenler arasında o da vardı. Bedir Gazvesi dışındaki bütün gazvelerde Hz. Peygamber’in yanında yer aldı. Müseylimetülkezzâb üzerine Hz. Ebû Bekir’in gönderdiği orduya katıldı. Müseylime askerleriyle beraber, her yönden tahkim edilmiş ve içerisinde cereyan eden çetin savaş sebebiyle sonraları “hadîkatü’l-mevt” (ölüm bahçesi) denilen bir mevkide mevzilenmişti. Buraya hiçbir yerden girme imkânı bulunmadığından Berâ mızraklar ucunda havaya kaldırılan bir kalkan içinde içeriye fırlatılmasını ısrarla istedi. Bu şekilde oraya girdikten sonra etrafını kuşatan düşman askerleriyle çarpışa çarpışa giriş kapısına kadar ulaştı ve müslümanların içeri girmesini sağladı. Ancak seksenden fazla yara aldı. Tedavisiyle bizzat Hâlid b. Velîd’in bir ay kadar meşgul olması sonucu iyileşebildi.

Berâ Hz. Ömer devrinde İran’ın Fars bölgesindeki fetihlere katıldı. Olağan üstü cesaretinin Müslümanların hayatını tehlikeye sokabileceğini düşünen Hz. Ömer hiçbir savaşta Berâ’ı kumandan tayin etmemiş, hatta sırf bu sebeple kumandanlarına gönderdiği bir mektupta ona bu tür bir görev verilmemesini hatırlatmıştı.

Hz. Peygamber bir hadisinde Berâ’ın mânevî değerine işaret ederek şöyle buyurmuştur: “Saçı başı dağınık olduğu, eski elbiseler giydiği için kendisine önem verilmeyen öyle kimseler vardır ki şöyle olsun diye dua etseler Allah isteklerini geri çevirmez. Berâ b. Mâlik de bunlardandır.” (Tirmizî, “Menâḳıb”, 55). Nitekim savaşlarda zor durumda kalan Müslümanlar ona başvurarak Allah Teâlâ’dan zafer niyaz etmesini isterlerdi. Tüster muhâsarasında da Müslümanların aynı isteğiyle karşılaşınca onlara zafer, kendine şehidlik niyazında bulundu; neticede kale düştü, Berâ da şehid oldu. Muhtelif savaşlarda düşmanla yaptığı teke tek vuruşmalarda yüz meşhur muharibi öldürmesiyle de ünlüdür. Sesi çok güzel olduğu için Hz. Peygamber’in seferlerinde zaman zaman, süratli gitmeleri için nağmelerle develeri coştururdu.

BİBLİYOGRAFYA
Tirmizî, “Menâḳıb”, 55.
İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, III, 388.
İbn Abdülber, el-İstîʿâb, I, 137-139.
Taberî, Târîḫ (Ebü’l-Fazl), III, 290, 294; IV, 84-86.
İbnü’l-Cevzî, Ṣıfatü’ṣ-ṣafve, I, 624-626.
İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-ġābe, I, 206-207.
Zehebî, Aʿlâmü’n-nübelâʾ, I, 195-198.
İbn Hacer, el-İṣâbe, I, 143-144.
Cevâd Ali, el-Mufaṣṣal, V, 119.
Abdülkayyûm, “Berâʾ b. Mâlik”, UDMİ, IV/1, s. 254-255.

(Ahmet Önkal)

Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi 5/469

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet