Gayrimüslimler, İslami hizmetlere neden ve nasıl izin veriyor?

Tarih: 17.11.2026 - 15:08 | Güncelleme:

Soru Detayı

Müslüman olmayan ülkelerde İslami gruplara, İslami hizmetlere nasıl izin veriliyor? ABD din karşıtı olmasına rağmen Tarikatlara, Cemaatlere, Risale-i Nur’un okunmasına ve araştırılmasına, bu minvalde bazı Vakıflar ve STK’lar kurulmasına nasıl izin veriyor? Almanya diğer belli birtakım cemaatlerin kendi ülkesinde faaliyet göstermesine nasıl izin veriyor? Ya da Fransa, Rusya, Çin ya da tüm Avrupa? Genelinde tüm ehl-i küfür bu tarz girişim ve organizasyonlara (yurt, okul, kültür merkezi, islami araştırma vakfı vb…) İzin veriyor? Bakıldığında kesinlikle yasaklamaları ve izin vermemeleri gerekiyor. Bu durum diğer insanların aklında “acaba bunların gavurla bir iş birliği mi var?” sorusunu oluşturuyor.
​Cevabınız için şimdiden teşekkür ederim.

Cevap

Değerli kardeşimiz,

Gavurla işbirliği yapan da olur, yapmayan da olur. Hüküm zahire (açıkça bilinene) göre verilir. Birçok ülkede yumuşak laiklik uygulanıyor, ülkeye ve ülke halkına zarar vermeyen dini faaliyetler din hürriyeti çerçevesinde serbest bırakılıyor.

Müslüman olmayan veya laik, seküler sistemle yönetilen ülkelerin (ABD, Almanya, Fransa gibi Batı demokrasilerinin veya Rusya ve Çin gibi farklı rejimlerin) İslami hizmetlere, vakıflara ve cemaat faaliyetlerine izin vermesi, toplumda sıklıkla merak edilen ve bazen yanlış anlamalara “acaba bir iş birliği mi var?” şüphesine yol açan bir konudur.

Bu durumun arkasında derin bir stratejik, hukuki ve sosyolojik zemin yatmaktadır. Olayı tek bir nedene indirgemek yerine, devletlerin bu konudaki yaklaşımını bazı temel başlıklar altında incelemek gerekir:

1. Hukuki altyapı, din ve vicdan özgürlüğü

Batı dünyasının temelini oluşturan liberal demokrasiler, bireysel hak ve özgürlükleri (düşünce, ifade, inanç ve örgütlenme özgürlüğü) anayasal güvence altına almıştır.

Bu sistemlerde devlet, dini bir otorite veya ideolojik bir hakem değildir. Temel kural şudur: "Kamu düzenine, genel ahlaka ve kanunlara zarar vermediği sürece her grup kendi inancını yaşayabilir, yayabilir ve teşkilatlanabilir."

ABD gibi ülkelerdeki "din karşıtı" algısı genellikle toplumsal kültüre ait bazı yozlaşmalardan kaynaklansa da, devlet sistemi olarak laikliği, devletin dine karışmadığı, dinin de devlete karışmadığı, özgürlükçü bir modeli benimser.

Bu nedenle Tarikatlara, Cemaatlere, Risale-i Nur’un okunmasına ve araştırılmasına, bu minvalde bazı Vakıflar ve STK’lar kurulmasın izin verilmesi, yasal birer hak olarak değerlendirilir.

2. Devletlerin güvenlik ve "kontrol edilebilirlik" politikası

Gelişmiş ülkeler, kendi sınırları içinde faaliyet gösteren dini veya kültürel yapıları tamamen yasaklamanın, onları yer altı faaliyetlerine (gizli yapılanmalara, radikalleşmeye) iteceğini bilir.

Faaliyetlerin yasal zemin (dernek, vakıf, resmi okul veya yurt) üzerinden yürütülmesine izin verilmesi, devletin bu yapıları şeffaf bir şekilde izlemesine, denetlemesine ve kontrol etmesine olanak tanır. Yasaklanan bir yapı yer altından devlete çok daha büyük bir tehdit oluşturabilirken, resmiyetteki bir yapı kolayca gözlemlenebilir.

Müslümanların kendi eğitim, ibadet ve sosyal ihtiyaçlarını yasal yollarla karşılaması, o ülkenin toplumsal barışına ve entegrasyonuna katkı sağlayan bir unsur olarak görülür.

3. Rejimlerin farklılıkları, Batı ile Çin, Rusya ayrımı

Her gayrimüslim ülke aynı gerekçeyle yaklaşmaz:

Batı Ülkelerinde temelde demokratik haklar, hukuk devleti ve lobicilik dinamikleri işler. Fransa gibi ülkelerde son yıllarda radikalleşmeyle mücadele adı altında sıkı denetimler ve kısıtlamalar artmış olsa da, temel haklar çerçevesinde dini hizmetlere alan tanınır.

Rusya ve Çin gibi ülkelerde ise, tam anlamıyla bir özgürlükten ziyade, "kontrollü din" politikası vardır. Çin veya Rusya gibi merkeziyetçi sistemler, devletin kontrolü ve onayı dışındaki hiçbir İslami faaliyete asla izin vermez. Buralarda faaliyet gösteren yapılar ya devletin sıkı denetimindedir ya da çok sınırlı ve rejimin çıkarlarına zarar vermeyen alanlarla sınırlandırılmıştır.

4. Gavurla iş birliği şüphesine karşı hakikat

İslami hizmetlerin Batı'da veya diğer ülkelerde var olabilmesi, doğrudan bir "gizli iş birliği" veya "istihbarat ortaklığı" anlamına gelmez.

Fıkhi ve hukuki prensip olarak hüküm zahire yani açıkça görünen duruma ve yasal zemine göre verilir.

İslami tebliğ, irşat ve eğitim faaliyetleri yürüten gruplar, gittikleri ülkelerin yerel yasalarına örneğin vergi, dernekler kanunu vb. uymak zorundadır. Bu yasallık, o devletin onayını almak demektir; ancak devlete yasal olarak kaydolmak veya onun yasaları çerçevesinde çalışmak, o devletin ajanı veya iş birlikçisi olmak anlamına gelmez.

Hz. Muhammed (asm) efendimiz ve sahabeler de İslam'ın ilk yıllarında Habeşistan gibi gayrimüslim bir ülkeye sığınmış, oranın adil kralından izin ve güvence alarak yaşamışlardır.

Özetle:

Gayrimüslim devletlerin İslami hizmetlere izin vermesi bir lütuf değil, kendi sistemlerinin hukuki tutarlılığı, özgürlük iddiaları ve toplumu kontrol altında tutma stratejilerinin bir gereğidir.

Müslümanların bu alanlardan istifade ederek ilmi ve manevi çalışmalar yapması, şartlar elverdiği sürece meşru birer çabadır; ancak her yasal izin, otomatik olarak bir "ihanet veya iş birliği" şüphesini haklı çıkarmaz.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet

Bu içeriği faydalı buldunuz mu?
Yorum yapmak için giriş yapın veya kayıt olun