Sevap kazandıracak günlük ibadetler söyler misiniz?

Günlük hayatta namaz, Kuran ve zikir dışında bize sevap kazandıracak başka ibadetler söyler misiniz?

Cevap

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle şunu belirtelim ki, ibadet sadece namaz, Kur'an okumak ve zikirden ibaret değildir. İslam'da Allah'ın rızasını kazanmak niyetiyle yapılan her meşru iş ibadet değeri kazanabilir. Nitekim Peygamber Efendimiz (asm), günlük hayatın içinde yapılan birçok basit davranışın dahi sadaka ve sevap olduğunu haber vermiştir.

Bununla birlikte, burada önemli bir ölçüyü de hatırlatmak gerekir. Nafile ve müstehap amellerden önce, farz ve vacip ibadetleri zamanında ve gereği gibi yerine getirmek; haramlardan, tahrîmen mekruhlardan ve bunlara götüren yollardan uzak durmak kulluğun temelini oluşturur. Çünkü Allah katında en sevimli amellerin başında farzları yerine getirmek gelir. Nafile ibadetler ise bu sağlam temel üzerine bina edilir.

Bu çerçevede günlük hayatta kolayca yapılabilecek bazı sevap vesileleri şunlardır:

1. Güler yüzlü olmak

İnsanlara tebessüm etmek küçük görülen fakat sevabı büyük olan amellerdendir. Resûlullah (asm): "Kardeşine tebessüm etmen senin için sadakadır." (Tirmizî, Birr, 36) buyurmuştur.

2. Güzel ahlak sahibi olmak

Doğru sözlü olmak, yumuşak davranmak, kimseyi incitmemek, sabırlı ve affedici olmak en faziletli ibadetlerdendir. Çünkü güzel ahlak, ibadetlerin ruhudur.

3. İnsanlara faydalı olmak

İhtiyaç sahibine yardım etmek, bir kimsenin yükünü hafifletmek, yol göstermek, bir işini kolaylaştırmak veya sıkıntısını gidermeye çalışmak büyük sevap vesilesidir.

4. Yoldaki eziyet verici şeyleri kaldırmak

Yoldan taş, diken, cam parçası veya insanlara zarar verecek herhangi bir şeyi kaldırmak sadaka sayılmıştır. Bu, hem çevreyi korumak hem de insanlara faydalı olmak bakımından önemli bir sünnettir.

5. Selamı yaymak

Karşılaştığınız kimselere selam vermek, sevgi ve kardeşliği artırdığı gibi sevap kazandıran güzel amellerdendir.

6. Anne ve babaya iyilik etmek

Anne babanın gönlünü hoş tutmak, hâllerini hatırlarını sormak, ihtiyaçlarını gidermek ve onlara güzel söz söylemek en büyük ibadetler arasındadır.

7. Akrabalık bağlarını korumak

Akrabaları ziyaret etmek, telefonla arayıp hâl hatır sormak ve ihtiyaçlarıyla ilgilenmek hem sevap kazandırır hem de toplumdaki sevgi bağlarını güçlendirir.

8. Hastaları ziyaret etmek

Bir hastayı ziyaret etmek veya en azından arayıp geçmiş olsun dileğinde bulunmak sünnettir ve müminler arasındaki kardeşliği kuvvetlendirir.

9. İkramda bulunmak

Misafire ikram etmek, komşuya yemek göndermek, ihtiyaç sahiplerine yiyecek ulaştırmak ve infakta bulunmak sevabı çok olan amellerdendir.

10. Sadaka vermek

Az da olsa düzenli sadaka vermek, muhtaçları sevindirmek ve hayır işlerine katkıda bulunmak kişinin malını bereketlendiren güzel ibadetlerdendir.

11. Güzel niyet etmek

İslam'da niyet çok büyük önem taşır. Çalışmak, ilim öğrenmek, ailesinin nafakasını kazanmak, dinlenmek, spor yapmak, hatta uyumak bile Allah'ın rızasını kazanma niyetiyle yapıldığında ibadet sevabı kazandırabilir. Çünkü ameller niyetlere göredir.

12. Öfkeyi yenmek ve affedici olmak

İnsanların kusurlarını bağışlamak, öfkeye hâkim olmak ve kin beslememek Allah katında değerli amellerdendir.

13. Eş ve çocuklarla güzel vakit geçirmek

Aile fertleriyle ilgilenmek, onlara sevgi göstermek, eşine güzel davranmak ve çocuklarının terbiyesiyle ilgilenmek de ibadet hükmündedir. Resulullah (asm), kişinin ailesi için yaptığı harcamaların bile sadaka olduğunu bildirmiştir.

14. Helal rızık için çalışmak

Helalinden kazanç elde etmek, işini dürüst yapmak ve görevini hakkıyla yerine getirmek de kulluğun önemli bir parçasıdır. Müslüman, çalışmasını da ibadet şuuru içerisinde yapmalıdır.

15. İlim öğrenmek ve faydalı bilgi öğretmek

Dinî veya dünyevî faydalı bilgiler öğrenmek, bunları başkalarına öğretmek ya da hayırlı bir bilgi paylaşmak da sadaka-i câriye kapsamına girebilecek değerli amellerdendir.

16. Allah'ın yarattıklarını tefekkür etmek

Kâinattaki düzeni, gökyüzünü, tabiatı ve Allah'ın nimetlerini tefekkür etmek, imanı kuvvetlendiren önemli kulluk vazifelerindendir.

17. İnsanlara zarar vermemek

Bazen sevap, sadece iyilik yapmakla değil, kötülükten uzak durmakla da kazanılır. Dilini gıybetten, elini haksızlıktan, gözünü haramdan, kalbini kinden korumak da büyük bir ibadettir.

18. Bir Müslümana dua etmek

Din kardeşiniz için gıyabında samimiyetle dua etmek büyük bir fazilettir. Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:

"Bir Müslümanın, din kardeşi için gıyabında yaptığı dua kabul olunur. Başucunda görevli bir melek bulunur. O, kardeşi için her hayır duası yaptığında melek: 'Âmin, aynı şey sana da olsun.' der." (Müslim, Zikir, 86)

Bu sebeple anne-babanız, akrabalarınız, dostlarınız ve bütün müminler için dua etmeyi ihmal etmeyin.

19. Susamış bir canlıya su vermek

İnsanlara veya hayvanlara su vermek, aç ve susuz bir canlıyı doyurup ihtiyaçlarını gidermek Allah katında çok kıymetli amellerdendir. Nitekim Peygamber Efendimiz (asm), susuz bir köpeğe su veren bir kimsenin bu merhameti sebebiyle Allah tarafından bağışlandığını haber vermiştir. (Buhârî, Enbiyâ, 54; Müslim, Selâm, 151)

20. Her gün bir hadis okuyup anlamını öğrenmek

Resûlullah'ın (asm) sünnetini öğrenmek ve onun hayatını daha iyi tanımak için her gün bir hadis okuyup kısa açıklamasını incelemek hem ilim hem de amel bakımından büyük kazançtır.

21. Her gün bir ayet ve tefsirini okumak

Kur'an-ı Kerim'i yalnızca tilavet etmek değil, anlamını ve tefsirini öğrenmeye çalışmak da imanı kuvvetlendiren önemli bir ibadettir. Allah Teâlâ şöyle buyurur:

"Onlar Kur'an'ı gereği gibi düşünmüyorlar mı?" (Nisâ, 4/82)

22. İnsanlara eziyet veren bir şeyi kaldırmak

Yoldan veya insanların kullandığı herhangi bir yerden taş, cam kırığı, diken, çöp gibi zarar verecek bir şeyi kaldırmak sadaka hükmündedir. Bu hem çevreyi korumak hem de insanlara faydalı olmak bakımından önemli bir sünnettir.

23. Bir kimsenin işini kolaylaştırmak

İhtiyaç sahibi birine yardımcı olmak, yükünü hafifletmek, bir işini görmek veya sıkıntısını gidermeye çalışmak büyük sevap kazandırır. Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:

"Kim bir Müslümanın dünya sıkıntılarından bir sıkıntısını giderirse, Allah da onun kıyamet günü sıkıntılarından birini giderir. Kim darda kalmış bir kimseye kolaylık gösterirse, Allah ona dünyada da ahirette de kolaylık gösterir." (Müslim, Birr, 58)

24. Dargınları barıştırmak

İki kişinin arasını düzeltmeye çalışmak, kırgınlıkları gidermek ve barışı sağlamak çok faziletli bir ameldir. Kur'an-ı Kerim'de:

"Müminler ancak kardeştirler. Öyleyse kardeşlerinizin arasını düzeltin." (Hucurât, 49/10) buyurulmuştur.

25. Selamı yaymak

Karşılaştığınız kimselere selam vermek, sevgi ve kardeşliği artırdığı gibi sevabı da artırır. Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:

"Aranızda selamı yayınız." (Müslim, Îmân, 93)

Bunlar da mutlaka eklenebilecek önemli ahlakî ibadetlerdir:

26. Öfkesini yutmak
İnsan öfkelendiği hâlde kendisini kontrol edip öfkesine hâkim olursa Allah katında büyük sevap kazanır. Kur'an-ı Kerim'de takva sahipleri anlatılırken şöyle buyrulur:

"Onlar bollukta da darlıkta da Allah yolunda harcarlar; öfkelerini yutarlar ve insanları affederler. Allah iyilik yapanları sever." (Âl-i İmrân, 3/134)

27. Kötülüğe kötülükle karşılık vermemek

Bir kimsenin haksızlığına aynı şekilde karşılık vermek yerine sabırlı davranmak, güzel söz söylemek ve mümkün olduğunca iyilikle mukabele etmek Kur'an'ın tavsiyesidir. Allah Teâlâ şöyle buyurur:

"İyilikle kötülük bir olmaz. Sen kötülüğü en güzel şekilde sav. O zaman seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki sıcak bir dost oluverir." (Fussilet, 41/34)

28. Affedici olmak

İnsanların kusurlarını bağışlamak ve intikam peşinde koşmamak Allah'ın sevdiği güzel ahlaklardandır. Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulur:

"Affetsinler, hoşgörsünler. Allah'ın sizi bağışlamasını istemez misiniz? Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir." (Nûr, 24/22)

29. Yaptığı iyiliği unutmak ve başa kakmamak

Yapılan iyiliği sürekli hatırlatmak veya karşı taraftan minnet beklemek, sevabı azaltabilir. Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulur:

"Ey iman edenler! Sadakalarınızı başa kakmak ve incitmek suretiyle boşa çıkarmayın."
(Bakara, 2/264)

Bu sebeple mümin, yaptığı iyiliği Allah için yapar; karşılık beklemez, iyiliğini hatırlatıp insanları mahcup etmez ve mümkünse yaptığı hayrı unutur. Çünkü asıl mükâfatı verecek olan Allah'tır. Bu ihlas, yapılan amelin değerini artıran en önemli sebeplerden biridir.

Bu küçük görünen ameller, ihlasla yapıldığında Allah katında çok değerli olabilir. Çünkü İslam'da yalnızca büyük ibadetler değil, insanlara fayda sağlayan ve güzel ahlakı yansıtan günlük davranışlar da sevap vesilesidir. Önemli olan bunları Allah'ın rızasını kazanma niyetiyle yapabilmektir.

Elbette bunlara ilave edilebilecek daha pek çok güzel amel vardır. Ancak burada önemli olan, yapılan işlerin Allah'ın rızası gözetilerek ve ihlasla yapılmasıdır.

Burada özellikle şu önemli hakikati de unutmamak gerekir:

Namaz, yalnızca günde beş vakit yerine getirilen müstakil bir ibadet değildir. Aynı zamanda müminin bütün hayatını ibadete dönüştüren manevî bir maya ve ışık gibidir. Nasıl ki maya süte girdiğinde onu yoğurda çevirir; artık o süt, mayanın tesiriyle bambaşka bir hâl alır. Yine nasıl ki ışık bir odaya girdiğinde odayı da aydınlatır ve karanlığı giderirse, namaz da müminin hayatına girdiğinde, Allah'ın rızası için yapılan meşru işleri ibadet hâline getirir. Böylece çalışma, dinlenme, ailesiyle ilgilenme, ilim öğrenme, insanlara hizmet etme ve benzeri günlük faaliyetler, ihlas ve doğru niyetle yapıldığında ahiret azığına dönüşür.

Nitekim Bediüzzaman Hazretleri, tarlasında veya bahçesinde çalışan bir mümini örnek vererek bunu şöyle açıklar:

Eğer kişi çalışmasını Allah'ın rızası için yapar, kendisini de gerçek rızık verici olan Rezzâk-ı Hakikî'nin bir memuru olarak görürse, yetiştirdiği bitkilerin tesbihatından manevî bir hisse alır. Ayrıca o mahsullerden kim istifade ederse etsin; insan, hayvan, kuş, hatta farkında olmadan ondan yiyen bir canlı bile olsa, bunlar o kimse için sadaka hükmüne geçebilir. Yeter ki kişi bütün bunları Allah'ın adına, O'nun izin verdiği meşru dairede yapsın ve kendisini O'nun nimetlerini mahlûkatına ulaştıran bir emanetçi olarak görsün. (bk. Said Nursî, Sözler, Yirmi Birinci Söz)

Sonuç olarak, bir Müslümanın ibadeti sadece namaz, Kur'an ve zikirle sınırlı değildir. Günlük hayatın içinde yapılan tebessüm, güzel ahlak, anne babaya hizmet, akrabaları gözetmek, insanlara yardım etmek, helalinden çalışmak, ailesiyle ilgilenmek, faydalı ilim öğrenmek, sadaka vermek ve bütün bunları Allah rızası için yapmak büyük sevap vesilesidir.

Önemli olan, meşru olan her işi ihlas ve güzel niyetle yapabilmektir. Böylece mümin, namazın kazandırdığı şuur sayesinde gününün büyük bir kısmını ibadet şuuru içerisinde geçirebilir; dünya işleri de onun için ahiret sermayesine dönüşebilir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet