Prefrontal korteks gelişmediyse, cehenneme gitmek nasıl adalet olur?

Prefrontal korteks beyinde olan sonuçları önceden gören bir parça beyin gelişimi ve Prefrontal korteks 25 yaşına kadar gelişirse o zaman beyni tamamlanmamış bir gencin mesela 25 yaşından önce vefat etmişse, ebedi cehenneme ya da normal cehenneme düşmesi haksızlık olmaz mı?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, İslam’a göre bir insanın mükellef ve dinî açıdan sorumlu olması için iki temel şart aranır: Buluğa ermiş olmak ve aklî melekelerini kullanabilecek durumda olmak.

Bu sebeple sadece biyolojik olarak ergenliğe ulaşmak tek başına yeterli değildir; kişinin akıl ve idrak bakımından da sorumluluk taşıyabilecek bir durumda olması gerekir. Nitekim bu sebeple İslam geleneğinde "akıl-baliğ" ifadesi birlikte kullanılmıştır.

İnsanın ahirette sorumlu tutulması, sahip olduğu akıl, irade ve anlama kabiliyeti ölçüsündedir. Allah Teâlâ hiç kimseye gücünün yetmediği bir yük yüklemez:

"Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez." (Bakara, 2/286)

Prefrontal korteks, beynin karar verme, sonuçları değerlendirme, plan yapma ve dürtüleri kontrol etme gibi bazı önemli işlevleriyle ilişkilidir. Bu bölgenin gelişiminin gençlik döneminde devam ettiği bilinmektedir. Ancak dinî sorumluluk yalnızca beynin tek bir bölgesinin gelişimine göre belirlenmez. Kişinin genel akıl kapasitesi, iradesi, doğruyu yanlıştan ayırabilme kabiliyeti, bilgisi ve içinde bulunduğu şartlar bir bütün olarak değerlendirilir.

Bu sebeple, bir kişinin 25 yaşından önce vefat etmiş olması veya prefrontal korteksinin gelişiminin devam ediyor olması, onun otomatik olarak dinî sorumluluktan tamamen muaf olduğu anlamına gelmez. Aynı şekilde, bir insanın genç yaşta olması da onun mutlaka tam bir yetişkin gibi değerlendirileceği anlamına gelmez. Çünkü Allah Teâlâ her kulunun gerçek durumunu, imkânlarını, niyetini ve karşılaştığı şartları en iyi bilendir.

Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurur:

"Şüphesiz Allah zerre kadar haksızlık etmez." (Nisâ, 4/40)

İslam alimleri de akıl melekeleri yerinde olmayan, idrak ve tercih kabiliyeti bulunmayan kimselerin dinî sorumluluğunun olmadığını ifade etmişlerdir. Çünkü sorumluluğun temeli, insanın kendisine verilen akıl ve irade imkânlarını kullanabilmesidir.

Dolayısıyla mesele, "Beyni 25 yaşına kadar gelişmeyen herkes sorumsuz mudur?" şeklinde değil; "Allah, her insanı sahip olduğu akıl, idrak ve imkânlara göre nasıl değerlendirecektir?" şeklinde anlaşılmalıdır.

Allah Teâlâ mutlak adalet sahibidir. Hiç kimseye hak etmediği bir ceza vermeyeceği gibi, hiçbir kulunun hakkını da zayi etmeyecektir.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet