Kabul olmayacak dua diye bir şey var mı?

Değerli kardeşimiz,

Öncelikle ifade edelim ki, "Kabul olmayacak dua vardır." demek doğru değildir. Çünkü Cenab-ı Hak Kur'an-ı Kerim'de:

"Bana dua edin, size cevap vereyim." (Mümin, 40/60) buyurmaktadır.

Dikkat edilirse ayette "cevap veririm" buyrulmaktadır. Nitekim alimlerimiz, Allah'ın her duaya mutlaka cevap verdiğini; ancak bu cevabın kulun istediği şeyin aynısını vermek şeklinde olmasının Allah'ın hikmetine bağlı olduğunu ifade etmişlerdir.

Bediüzzaman Hazretleri bu hakikati bir doktor misaliyle açıklar:

Bir hasta doktora, "Bana şu ilacı ver." der. Doktor onun isteğine cevap verir; fakat istediği ilaç zararlıysa onu değil, daha faydalısını verir. Hatta bazen hiçbir ilaç vermemesi hastanın yararınadır.

Aynen bunun gibi, mutlak hikmet sahibi olan Allah da kulunun her duasına mutlaka cevap verir. Ancak dilerse istediği şeyin aynısını verir, dilerse daha hayırlısını ihsan eder, dilerse o isteğin kendisi için zararlı olduğunu bildiğinden onu vermez; bunun yerine günahlarına kefaret yapar veya sevabını ahirete saklar ve orada sonsuz olarak verir.

Bu sebeple, zahiren istediğimiz şey gerçekleşmedi diye "Dua kabul olmadı." demek doğru değildir. Çünkü bizim için neyin hayırlı olduğunu her zaman bilemeyiz.

Nitekim erkek çocuk isteyen bir kimseye, Hz. Meryem gibi hayırlı bir kız evlat verilmesi; servet isteyen birine ilim, takva veya gönül zenginliği ihsan edilmesi; dünya saadeti isteyen bir kulun ahirette cennetle mükâfatlandırılması, duanın reddedildiğini değil, daha güzel bir şekilde kabul edildiğini gösterir.

Diğer taraftan dua sadece bir istek değil, aynı zamanda bir ibadettir. Bu sebeple dua eden kimse, istediği şey aynen gerçekleşmese bile dua ettiği süre boyunca ibadet sevabı kazanır. Bu yönüyle dua hiçbir zaman boşa gitmez.

Nitekim Peygamber Efendimiz (asm) şöyle buyurmuştur:

"Sizden biriniz, 'Dua ettim de kabul edilmedi.' diyerek acele etmediği sürece duasına icabet olunur." (Buhârî, Da'avât, 22; Müslim, Zikir, 92)

Bu hadis, duanın kabulünden ümit kesilmemesi ve duaya devam edilmesi gerektiğini göstermektedir.

Bununla birlikte, duanın kabulü için kulun üzerine düşeni yapması da gerekir.

Allah bu dünyayı belli kanunlar üzerine yaratmıştır. Kur'an-ı Kerim'de:

"İnsan için ancak çalıştığının karşılığı vardır." (Necm, 53/39) buyrulmaktadır.

Dolayısıyla başarı isteyen bir kimsenin sadece kalbiyle veya diliyle dua etmesi yeterli değildir. Duayla birlikte Allah'ın koyduğu sebeplere de sarılması gerekir. Çalışmadan başarı beklemek, tedavi olmadan şifa istemek veya ekmeden ürün beklemek, dua adabına uygun değildir.

Mesela bir elma ağacının daha verimli olması için dua edilebilir. Ancak bir armut ağacının elma vermesi için dua etmek, Allah'ın bu dünya için koyduğu hikmet ve sünnetullah kanunlarıyla bağdaşmaz. Elbette Allah'ın buna da gücü yeter; fakat imtihan dünyasında işler sebepler dairesinde cereyan etmektedir.

Bu bakımdan, “sebepler açısından gerçekleşmesi mümkün olmayan bir isteğin peşinden gitmek yerine, Allah'ın koyduğu kanunlara uygun şekilde dua etmek daha doğru olur.” Halk arasında söylenen "Olmayacak duaya âmin denmez." sözü de bu anlamda değerlendirilebilir. Bu durumda elbette dua etme sevabını alır, Allah bu duanın karşılığını da verir. Ancak istediği şeyin aynısının olmasını beklemek elbette doğru olmaz.

Sürekli dua etmek, kabulün bir işareti olabilir.

Bir kulun uzun süre aynı samimiyetle dua edebilmesi bile Allah'ın ona dua kapısını açtığının ve rahmetine yönelttiğinin bir işareti sayılabilir. Çünkü dua edebilmek de başlı başına bir nimettir.

Sonuç olarak, mümin için "kabul olmayacak dua" değil; “hikmeti henüz anlaşılmamış dua” vardır. Allah hiçbir duayı karşılıksız bırakmaz. Ancak kabulün şekli, zamanı ve biçimi kulun arzusuna göre değil, Allah'ın sonsuz ilim, hikmet ve rahmetine göre gerçekleşir.

Bu sebeple mümine düşen, duaya devam etmek, sebeplere sarılmak, acele etmemek ve her hâlükârda Allah'ın kendisi için en hayırlısını takdir ettiğine güvenmektir. Böyle bir anlayış hem Kur'an'ın hem de sünnetin öğrettiği dua şuurudur.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet