Debâ şehri hakkında bilgi verir misiniz?

Değerli kardeşimiz,

دبا

Debâ, Birleşik Arap Emirlikleri’nde eski bir liman şehridir.

Uman sahilinde Hint ve Afrika sahillerine açılan ticarî bakımdan hareketli liman şehirlerinde, bu arada Debâ’da çok sayıda zenci, Fars, Belûcî ve Hintli yaşamaktaydı. Debâ şehrinde aynı zamanda Câhiliye devrinin meşhur panayırlarından birisi kurulurdu. Receb ayının son gününde başlayan bu panayırda Arap yarımadasının ve deniz aşırı ülkelerin malları alınır ve satılırdı. İslâm öncesinde Uman bölgesine hâkim olan Cülendâ b. Müstekbir, diğer panayırlarda olduğu gibi Debâ panayırında da vergi tahsil ederdi. Hz. Peygamber, gençliğinde yaptığı ticarî seyahatlerinden birinde Muşakkar panayırına iştirak ettiğini söylemektedir ki (Müsned, IV, 206) muhtemelen ticaret kervanlarının güzergâhında bulunan Debâ panayırına da uğramıştır.

İslâm dini Arabistan’da süratle yayılmaya başlayınca Debâ’da oturan Ezd kabilesi mensupları, Ebû Sufre el-Atekî başkanlığında bir heyetle Medine’ye giderek Hz. Peygamber’e İslâmiyet’i kabul ettiklerini bildirdiler. Hz. Peygamber kendilerine zekât âmili olarak Huzeyfe b. Yemân’ı gönderdi ve ona zekât esaslarını ihtiva eden bir mektup verdi.

Hz. Peygamber’in vefatından sonra baş gösteren irtidad olaylarında bir kısım Debâlılar da Lakīt b. Mâlik Zü’t-tâc önderliğinde irtidad ettiler. Halife Hz. Ebû Bekir bunların üzerine İkrime b. Ebû Cehil kumandasında bir ordu gönderdi. İslâm ordusu irtidad hareketini bastırıp Debâ’yı yeniden İslâm ülkesinin topraklarına kattı.

Bugün, Birleşik Arap Emirlikleri’nde Füceyre’ye 90 km. mesafede bulunan Debâ, bir tarım ve balıkçılık merkezidir.

BİBLİYOGRAFYA
Müsned, IV, 206.
İbn Sa‘d, eṭ-Ṭabaḳāt, V, 527; VII, 101.
İbn Habîb, el-Muḥabber, s. 265-266.
İbn Kuteybe, el-Maʿârif (Ukkâşe), s. 399.
İbn Hurdâzbih, el-Mesâlik ve’l-memâlik, s. 60.
Taberî, Târîḫ (Ebü’l-Fazl), III, 249, 258, 315, 317, 340.
Makdisî, Aḥsenü’t-teḳāsîm, s. 71, 93.
Bekrî, Muʿcem, I, 539.
Yâkūt, Muʿcemü’l-büldân, II, 435-436.
Cevâd Ali, el-Mufaṣṣal, I, 174; IV, 200-203, 441.
Hamîdullah, İslâm Peygamberi, II, 996-1009.
a.mlf., “Hz. Peygamber’in İslâm Öncesi Seyahatleri” (trc. Abdullah Aydınlı), İİFD, sy. 4 (1980), s. 332-337.

(Mustafa Ağırman)

Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi 9/61

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet