Ahdar nedir?

Değerli kardeşimiz,

الأخضر

Ahdar, Hz. Peygamber’in Tebük Gazvesi sırasında konakladığı bir yerdir.

Kaynaklarda Ühaydır veya Akrâ diye de geçen bu yer, Tebük’ün 70 km. güneyinde Hicaz demiryolu üzerindedir. Tebük’e güneydoğu yönünde 14,5 kilometrelik bir mesafeden başlayıp güneye doğru uzanan aynı adlı vadide el-Boğâzü’l-Ahdar denilen geçitte bulunmaktadır. Hızır’ın makamının bulunmasından dolayı bu yerin adının önce Hızır (Hıdr) olduğu, daha sonra Ahdar şeklini aldığı son devir seyahatnâmelerinde ileri sürülmekte ise de klasik kaynaklarda böyle bir bilgiye rastlanmamaktadır.

Hz. Peygamber Tebük Gazvesi sırasında burada konaklamış ve bir mescid yaptırmıştı (9/630). Daha sonra yapılan küçük bir kalenin içinde kalan bu mescid genişletildikten sonra da Hz. Peygamber’in namaz kıldığı yer muhafaza edilmiştir. Bu kaleye Kanûnî Sultan Süleyman zamanında önemli bazı ilâvelerde bulunulmuştur (1531). İslâm’ın ilk devirlerinden beri Şam yönünden hacca gidenlerin özellikle su ihtiyaçlarını karşıladıkları bir konaklama yeri olarak önemini koruyan Ahdar’da, Hicaz demiryolunun geçmesi üzerine bir de istasyon yapılmıştır. Bugün idarî yönden Tebük bölgesi emirliğine bağlı olan Ahdar’ın nüfusu 100.000 civarındadır.

BİBLİYOGRAFYA
Vâkıdî, el-Meġāzî, I, 999, 1001.
İbn Hişâm, es-Sîre², II, 528.
İbn Hurdâzbih, el-Mesâlik ve’l-memâlik, s. 150, 191.
Taberî, Târîḫ (Ebü’l-Fazl), III, 100-125.
Bekrî, Muʿcem, s. 124, 783.
Yâkūt el-Hamevî, Muʿcemü’l-büldân, Beyrut 1968, I, 123.
İbn Battûta, Seyahatnâme, I, 119.
Kâtib Çelebi, Cihannümâ, İstanbul 1372, s. 522.
A. Musil, The Northern Ḥeğâz, New York 1926, s. 202.
Ch. M. Doughty, Travels in Arabia Deserta, London 1936.
Ömer Rıza Kehhâle, Coġrâfiyyetü Şibhi Cezîreti’l-ʿArab (nşr. Ahmed Ali), Kahire 1384/1964, s. 29.

(Fuat Günel)

Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi 1/507-508

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet