Ebû Akıl el-Ensârî hakkında bilgi verir misiniz?

Değerli kardeşimiz,

Ebû Akīl Abdurrahmân b. Abdillâh b. Sa‘lebe el-Belevî (ö. 12/633), sahâbîdir.

Kudâa kabilesinin Belî koluna mensuptur. Dedesinin babasına nisbetle Abdurrahman b. Seyhân (Beyhân, Beycân) diye de anılır. İslâmiyet’ten önce Abdüluzzâ olan adını Hz. Peygamber Abdurrahman olarak değiştirdi ve daha sonra “Adüvvü’l-evsân” (put düşmanı) lakabıyla tanındı. Bedir, Uhud ve diğer gazvelerde bulundu. Okuma yazma bildiği de rivayet edilen Ebû Akīl, yalancı peygamber Müseylimetülkezzâb’a karşı yapılan Yemâme Savaşı’nda şehid düştü.

Ebû Akīl el-Ensârî künye ve nisbesiyle anılan başka bir sahâbî daha vardır. Adının Habhâb olduğu söylenen bu kişi “Sâhibü’s-sâ‘” lakabıyla tanınmaktadır. Hz. Peygamber’in müslümanları mallarını Allah yolunda harcamaya teşvik ettiği bir gün, fakir bir kimse olan Habhâb iki ölçek (sâ‘) hurma karşılığında bütün bir gece sırtında su taşıdı; iki ölçeğin birini ailesine bıraktı, diğerini Hz. Peygamber’e götürdü ve duasını aldı. Ancak münafıklar, Allah’ın onun bir ölçek hurmasına ihtiyacı olmadığını söyleyerek yardımını küçümseyince, güçlerinin yettiği kadar sadaka veren müminleri çekiştirip onlarla alay edenlerin azaba uğratılacağını belirten âyet nâzil oldu (et-Tevbe 9/79).

Bu olay isim benzerliği sebebiyle bazı kaynaklarda Ebû Akīl el-Belevî’nin biyografisinde de anlatılmakta, ona da “Sâhibü’s-sâ‘” dendiği belirtilmektedir. Bununla beraber gerek sözü edilen âyetin gerekse benzeri âyetlerin tefsirlerinde Hz. Peygamber’in muhtelif zamanlarda yaptığı yardım çağrısına birer ölçek hurma ile katılan birçok sahâbîden söz edilmektedir.

BİBLİYOGRAFYA
Buhârî, “Tefsîr”, 9/11.
Müslim, “Zekât”, 72.
Vâkıdî, el-Meġāzî, I, 161.
İbn Hişâm, es-Sîre, II, 690.
Taberî, Câmiʿu’l-beyân, X, 123-124.
İbn Abdülber, el-İstîʿâb, II, 411-412; IV, 129.
İbnü’l-Esîr, Üsdü’l-ġābe (Bennâ), I, 438; III, 458-459; VI, 219.
İbn Hacer, el-İṣâbe, II, 402, 407; IV, 136.
a.mlf., Fetḥu’l-bârî (Hatîb), VIII, 182-183.

(Mücteba Uğur)

Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi 10/88

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet