Eğer bize dönersen seni yine kabul ederiz, sözü hadis mi?
İsrailoğullarından bir delikanlı, yirmi sene Allah'a ibadet ettikten sonra sapıtarak yirmi sene de günah ve kötülük işlemiş, bir gün aynaya bakarken sakalına ak düştüğünü görür, bu duruma canı sıkılır ve Allah'a şöyle seslenir, “Allah'ım! Sana yirmi sene ibadet ettikten sonra sapıtarak yirmi yıl boyunca günah işledim. Şimdi yine sana dönersem beni kabul eder misin? "Kulağına şöyle bir gizli ses gelir. "Bizi sevdin, biz de seni sevdik. Bizi bıraktın. Biz de seni bıraktık. Bize karşı geldin, seni kendi haline bıraktık. Eğer bize dönersen seni yine kabul ederiz.
Değerli kardeşimiz,
İlgili rivayet şöyledir:
Dediler ki:
İsrailoğullarından bir genç vardı. Yirmi yıl boyunca Allah’a ibadet etmiş, ardından yirmi yıl boyunca O’na isyan etmişti.
Bir gün evinde aynaya bakarak kendisini seyrederken sakalına düşen akları fark etti. Bu durum onu üzdü ve kendi kendine şöyle dedi:
“İlâhî! Yirmi yıl Sana itaat ettim, yirmi yıl da Sana isyan ettim. Şimdi yeniden Sana dönsem, beni kabul eder misin?”
Derken evin bir köşesinden bir ses işitti. Fakat ortada hiçbir kimseyi göremedi. Ses ona şöyle seslendi:
“Bizi sevdin, biz de seni sevdik. Bizi terk ettin, biz de seni kendi hâline bıraktık. Bize isyan ettin, biz ise sana mühlet verdik. Şimdi bize yeniden dönersen, seni kabul ederiz.” (İbn Abdürabbih, Ikdü’l-ferîd, 3/130)
Bu tarz hikmetli kıssalar ve vaaz niteliğindeki rivayetler, bir isnad süzgecinden ziyade insanlara tövbe kapısının her daim açık olduğunu, Allah'ın rahmetinin genişliğini anlatmak amacıyla İslam literatüründeki bazı ahlak ve zühd kitaplarında da nakledilmiştir. (Zebidi, İthafü’s-saade, 8/525)
Bu metin, Hz. Muhammed (asm) Efendimize ait merfu bir hadis ya da sahabe sözü (mevkuf eser) değildir.
İlgili kaynaklarda “Dediler ki, rivayet edilir ki: İsrailoğullarından bir genç..." şeklinde zayıflığına işaret edilen bir kalıpla, yani geçmiş ümmetlere dair dilden dile dolaşan bir rivayet (İsrâiliyat veya hikemî bir kıssa) olarak aktarılmıştır. Hadis usulü açısından bu tür metinler sahihlik veya zayıflık derecelerine göre tahlil edilmez; çünkü bunlar bir ahkâm (helal-haram) hükmü içermez.
Kıssanın verdiği ana tema -yani kişinin ne kadar günah işlemiş olursa olsun samimi bir tövbeyle Allah’a yöneldiğinde O'nun rahmetine ve kabulüne nail olacağı- Kur’an’ın genel ruhuna, örneğin “Ey kendilerine kötülük edip aşırı giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin; doğrusu Allah günahların hepsini bağışlar” ayette (Zümer 39/53), doksan dokuz kişiyi öldürüp tövbe eden kişinin affedilmesinin konu edildiği hadi-i şerifte (Buhari, Enbiya, 54) anlatılan ilahi rahmet genişliğine tamamen uygundur.
Özetle:
Bu metin teknik anlamda "sahih bir hadis" değildir; ancak İslam kültüründe tövbe ve umut kapısının açıklığını temsil eden meşhur, edebi ve vaaz türünde bir İsrailiyat hikayesidir. Anlam itibarıyla İslam'ın tövbe anlayışıyla çelişmez, aksine teşvik edici bir mana taşır.
Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet
