Cumhur müezzinliği ne demek?

Değerli kardeşimiz,

Cumhur müezzinliği, Türk dinî mûsikisinde cami mûsikisine ait bir icra tarzıdır.

“Topluca ve belli bir tertip üzere yapılan müezzinlik” manasına gelir. Kadroları kalabalık olan büyük camilerde namaz esnasında bütün müezzinlerin iştirakiyle icra edilirdi. Günümüzde nâdiren bazı selâtin camilerinde görülen bu icra tarzı, müezzinlerin bazı ibareleri bir ağızdan koro halinde, bazılarını ise sırayla nöbetleşe okumaları şeklinde yapılırdı. Müezzinler için âdeta bir okul olan cumhur müezzinliği, vakit namazlarından öğle, ikindi ve yatsı namazlarıyla teravih, cuma ve bayram namazları esnasında ve ayrıca mübarek gün ve gecelerde icra edilirdi.

Büyük camilerde imamın namaz esnasında aldığı tekbirler, uzakta bulunanların işitemeyeceği ve âmâların da göremeyeceği düşünülerek müezzinler tarafından tekrar edilmektedir. Gerek “tekbir alma” denen bu faaliyet ve öncesindeki salavatlama, gerekse namazın tamamlanmasından sonra okunan Âyetü’l-kürsî, onu takip eden tesbihat ve diğer dualarla teravih namazlarındaki salât-ı ümmiyyeler, ramazan ilâhileri ve minarede iki müezzinin karşılıklı veya birkaçının hep birlikte okudukları ezanlar cumhur müezzinliği icraatı içerisinde yer almaktadır. Bütün bunlarda ses cinsi, nefes miktarı ve nağmelerde birlik en önemli şartları teşkil eder.

BİBLİYOGRAFYA
Süleymaniye Vakfiyesi (haz. Kemâl Edîb Kürkçüoğlu), Ankara 1962, s. 33.
Ezgi, Türk Musikisi, III, 72-75.
Halil Can, “Dinî Türk Musikisi Lûgatı”, MM, sy. 218 (1966), s. 56.
a.mlf., “Dînî Musiki”, a.e., sy. 292 (1974), s. 20-22.

(Nuri Özcan)

Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi 8/94-95

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet