Allom, Thomas kimdir?

Değerli kardeşimiz,

Allom Thomas (1804-1872), XIX. yüzyılda İstanbul ile diğer bazı şehir ve kasabaların resimlerini yapan bir İngiliz mimar ve ressamdır.

13 Şubat 1804’te Londra’da dünyaya geldi. Önceleri manzara ressamı olarak çalışmalar yaptı; İngiltere, Fransa ve Osmanlı ülkelerinde resimler çizdi. Fransa’da bulunduğu sırada Kral Louis Philippe’in Dreux’deki şatosunun manzaralarını yaptı; mimar olarak da Highburg’ta Îsâ (1850), Nottinghill’de Saint Peter (1856) kiliselerini inşa etti. 1827-1871 yılları arasında Royal Academy’de projelerini teşhir eden Allom, aynı zamanda İngiliz Mimarlar Enstitüsü’nün (Institute of British Architects) kurucularından biridir. 21 Ağustos 1872’de Barnes’de öldü.

Allom’un İngiltere, Fransa, Belçika gibi Avrupa ülkelerinin dışında Çin’e dair resimleri de vardır. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin bazı yerlerini dolaşan ve bu arada İstanbul’da uzunca bir süre kalan ressam pek çok desen yapmış ve bunlar çelik gravür olarak ünlü İngiliz hakkâkları tarafından işlenip İstanbul’da İngiliz Elçiliği rahibi Robert Walsh’ın kaleme aldığı açıklamalı bir metinle birlikte Constantinople and the Scenery of the Seven Churches of Asia Minor (İstanbul ve Küçük Asya’nın yedi kilisesinden manzaralar) adıyla iki cilt halinde Londra’da yayımlanmıştır (1838). Aynı gravürler L. Galibert ile C. Pellé’nin hazırladıkları açıklama metniyle üç cilt halinde Constantinople ancienne et moderne, comprenant aussi les Sept Eglises de l’Asie Mineure adı altında Paris’te neşredilmiş, metinlerde farklar olmakla beraber resimler aynı klişeler kullanılarak basılmıştır. Bu kitaplardaki resimler arasında Allom’un İstanbul’dan başka Bursa, Manisa, Bergama, Efes, Pamukkale ve Güzelhisar’la ilgili gravürleri de yer alır.

Allom gördüklerini en güzel, en canlı şekilleriyle ve ayrıntılarına önem vererek tasvir etmeye çalışan bir sanatkârdır. Bazı gravürleri arasındaki işleniş ve üslûp farkı, ressamın yerinde çizdiği orijinal resimlerin, bu yerleri hiç görmemiş ve şaşılacak derecede çok sayıda hakkâk tarafından işlenmesinden dolayı olmalıdır. Kitabın içindeki resimlerin hepsi Allom’un değildir; bunlardan tamamen uydurma olduğu hissini veren Silivri Kalesi gravürü F. Hervé adlı bir ressama aittir. Aynı şekilde Rumeli ve bilhassa Arnavutluk’u tasvir eden gravürler de başka ressamlarındır. Fotoğrafın henüz bulunmadığı bir dönemde, Osmanlı Devleti’nin başşehri İstanbul’u ve buradaki hayatı zarif bir üslûpla Batı’ya tanıtan Allom’un gravürlerinin birçoğu bugün birer belge niteliğindedir.

BİBLİYOGRAFYA
The Art Journal, sy. 300, 1872.
“Allom, Thomas”, Künstlerlexikon (ed. U. Thieme – F. Becker), Leipzig 1907, I, 319.
R. Ekrem Koçu, “Allom, Thomas”, İst.A, II, 725-727.

(Semavi Eyice)

Kaynak: TDV İslam Ansiklopedisi 2/505

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet