Anne-babanın çocuğu için aldığı kredi, çocuğa helal mi?

Anne ve babam kredi çekti. Eğer o parayı benim için harcadılarsa, ben de günaha girmiş olur muyum? Bu kredinin anapara kısmı mı haramdır yoksa faiz kısmı mı? Cevabınız için kaynak da belirtir misiniz? Vaktiniz için teşekkür ederim.

Değerli kardeşimiz,

Ailesini haram para ile geçindirmenin sakıncalarından haklı olarak söz edilmiştir; ancak, bir kimse haram yoldan (mesela kumardan veya faizden) para kazanmış bununla borcunu (nafaka da borçtur) ödemiş ise bu para, alana haram olmaz.

1) Anne-babanın kredi çekmesi ve günah meselesi

Faizli kredi kullanmak haramdır. Çünkü riba yani faiz açıkça yasaklanmıştır (bk. Bakara 2/275–279; Müslim, Müsakat, 1598)

Ancak haram fiili işleyen kimse (örneğin faizli sözleşmeye giren anne-baba) ile, o fiile taraf olmayan üçüncü kişi (çocuk veya alacaklı) aynı hükümde değildir. Çocuk ve alacaklı sözleşmenin tarafı değildir; dolayısıyla faiz akdinin günahı çocuğa ve alacaklıya ait olmaz.

2) Anapara mı haram, faiz mi?

Fıkhî olarak, anapara (kredi olarak alınan miktar) borçtur. Aslen meşru bir akit olan “karz” (borç verme) meşrudur. Ancak faiz (fazlalık), borcun şart koşulan fazlasıdır ve haram olan kısım budur. Yani haramlık, borç alınan paranın kendisinden değil, o borca bağlanan faiz şartından ve faiz anlaşmasından kaynaklanır.

3) Çocuğun o paradan yararlanması haram mıdır?

Fıkıhta şu ilke vardır:

Bir kimse haram yolla mal kazanmışsa (örneğin faiz, kumar vb.), bu mal kazanana haramdır; fakat o malı bir borç, nafaka veya hediye olarak alan kimseye -eğer kendisi harama iştirak etmemişse- haram olmaz.

Anne-babanın çocuğa bakma yükümlülüğü (nafaka) vardır. Eğer anne-baba faizli kredi çekip bununla çocuğun masrafını karşılamışsa, günah, faiz akdine giren anne-babaya aittir. Çocuk, bu fiile taraf olmadığı için günahkâr olmaz.

Çocuğun aldığı nafaka “haram lokma yedin” şeklinde değerlendirilmez; çünkü o, meşru bir alacak (nafaka hakkı) almaktadır.

Kaynaklar:
Nevevi, el-Mecmu, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1997, 9/351–353.
İbn Kudâme, el-Muğnî, Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1405/1985, 4/174–176.
Serahsi, el-Mebsut, Beyrut: Dâru’l-Ma‘rife, 1406/1986, 14/36–38.
Kâsânî, Bedaiu's-Sanai, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1986, 4/23–25.

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet