Tenkidin Altın Kuralları

Allah Resûlü dışında bütün insanlar yanılabilirler, günah işleyebilirler, eksik ve noksan yapabilirler; bu insanlara alimler, erenler, şeyhler, dervişler, liderler, başkanlar, okumuşlar, cahiller… dahildir.
 
Gerçek bundan ibaret olunca iyi niyetle ve yapıcı tenkit ve tavsiyede bulunacak kimselerin şu hususlara riayet etmeleri gerekir:
 
Ehliyet
 
Ehliyetin iki önemli şartı bilgi ve ahlaktır. Tenkit ve tavsiyede bulunacak şahsın konuyu hakkıyla bilmesi ve ıslah etmek, düzeltmek, engellemek istediği kusurun, günahın, suçun, ayıbın kendisinde bulunmaması gerekir. 
 
İyi niyet
 
Tenkitçinin niyeti yıkmak, bozmak, haksız olarak zarar vermek, yıpratmak, itibarsızlaştırmak, intikam almak… olmamalıdır. Niyet ve maksat kötüyü engellemek, günaha, suça, kusura batmış veya yönelmiş kimseyi ıslah etmek olmalıdır.
 
Ölçülü ve insaflı olmak
 
Ölçülü olmaktan maksadımız, tenkit edilen hususta abartı ve aşırılık bulunmaması; tenkit ve tavsiye üslubunun kötülüğün önem ve derecesine göre ayarlanmasıdır. İnsaflı olmak, ölçülü olmanın yanında haksızlık etmemek, kişiye hakkını vermek, hakkaniyetten ayrılmamak, iyiye iyi, kötüye kötü demek, gerektiği kadar empati yapmaktır.
 
Zamanlama
 
Tenkit ve tavsiyenin mekan ve zamanını uygun seçmek de etki ve maksadı hasıl etme bakımından önemlidir. 
 
Kötüye kullanılmaya fırsat vermeme
 
Tenkit ve tavsiye alenî yapıldığında bunu el alem duyacak, şahıs ve kurumla ilgili kusurlar, yanlışlar, eksiklikler, ayıplar herkesin malumu olacaktır. Eğer bu herkesin içinde kötü niyetliler, insafsızlar, düşmanlar, her fırsatı yıkmak ve yıpratmak için kullananlar varsa tenkit ve tavsiyenin bunlara fırsat vermeyecek şekilde yapılması gerekir. 
 
Aleniyet ve gizlilik kurallarına uyma
 
İslam ahlak nazariyesinde tenkidin, tavsiyenin, ıslah maksadıyla kötülüğü dile getirmenin açık mı, gizli mi yapılacağı konusu üzerinde inceden inceye durulmuştur.
 
Genel kural şudur: Gerektiği ölçüde açıklanmadığı takdirde kamuya veya ilgili şahıslara zarar verecekse zamanlamaya riayet edilerek açıklanır. Böyle bir ihtimal yoksa günah ve ayıp ilgili olmayanlardan gizlenir, sahibinin ıslahı için çaba gösterilir.
Okunma sayısı : 1.000+