- Olasılıklara atıf yapan iddiaları kesin olarak yanlışlamak mümkün değildir. Örnek olarak şu önermeyi alalım:
“Bir paranın yazı gelme ihtimali %50’dir”. Bu önerme hangi koşullar altında yanlışlanabilir?
- Mesela diyelim ki parayı 100 kere attık ve hepsi tura geldi. Bu söz konusu önermenin yanlış olduğu anlamına gelir mi?
- Elbette ki hayır. Belki bir sonraki 100 atışta hep tura gelecek! Evet, bu düşük ihtimalli bir durumdur, ama bu önermeyi yanlışlamaya yetmez.
- Cisimlerin varlığına atıf yapan bilimsel hipotezler yanlışlanamazlar. Mesela, galaksileri bir arada tutan kütlenin kaynağı olarak görülen karanlık maddeyi arayıp bulamamamız, onun var olmadığı anlamına gelmez. Ancak karanlık madde hipotezi bütün fizikçilere göre bilimsel bir hipotezidir. Popper’in ilkesine göre karanlık madde hipotezine bilimsel değildir diyenler karanlık madde bulunursa ne diyecektir?
- Yanlışlamacılığın karşılaştığı önemli bir sorun daha vardır. Bu sorun Quine-Duhem tezidir. Hiçbir hipotez kendi başına doğrulanamaz/yanlışlanamaz. Hipotezler, yardımcı önermeler ve başlangıç koşulları ile birlikte doğrulanır/yanlışlanır. Bilim adamı her zaman suçu yardımcı önermelere atarak teoriyi koruyabilir. Mesela Galileo’nun teleskopu ile ayda dağlar olduğu gözlemini ele alalım. Bu gözlem ayın yüzeyinin düz olduğunu yanlışlar mı?
- İlk bakışta cevap evet olsa da, bir kişi bu hipotezi korumak için teleskopun güvenilmez olduğunu iddia edebilir. Zaten cismi yakınlaştırarak hali hazırda görüntü ile oynayan teleskop belki de cisimlerin görüntüsünü bozuyordur? Ya da belki dünya atmosferinde bir şey teleskopun doğru görüntü almasına engel oluyordur.
- Bilim sadece yanlışlama ile değil, olumlu gözlemlerle de bilgi üretir. Dahası bilim olasılıksal kuramlardan da gördüğümüz gibi olasılıksal bir doğaya sahiptir. Bu şartları yerine getiren en yaygın yaklaşım Bayesçi doğrulama kuramıdır.