Rahibe ile ilgili hadis sahih mi?

Yahya bin Bestam dedi ki: Bana Osman bin Sevde anlattı; annesi ibadet ehli kadınlardandı. Kendisine Rahibe denilirdi. Osman dedi ki: Ölümü yaklaştığında başını göğe kaldırdı ve "Ey birikimim, ey sermayem! Ey hayatımda ve ölümümden sonra kendisine itimat ettiğim! Beni ölüm anında yalnız bırakma, beni mezarımda vahşetlere salma!" dedi. Ardından öldü. Her Cuma mezarına gider, ona dua eder, onun ve mezardakiler için bağışlanma dilerdim. Bir gün kendisini rüyamda gördüm. Ona "Anneciğim, nasılsın?" diye sordum. Dedi ki: "Oğulcuğum! Doğrusu ölümün ağır bir çilesi vardır. Bunun yanında ben, şüphe yok ki -Allah'a hamd olsun- övülen bir berzahtayım. Güzel kokulu bitkilerle sarılıyız. Diriliş gününe dek ince ve kalın atlaslar içerisinde yatacağız." Bunun üzerine "Bir ihtiyacın var mı?" diye sordum. Dedi ki: "Evet." Ben "Nedir o?" diye sordum. Dedi ki: "Bize yaptığın ziyaretler ile ettiğin duaları bırakma! Doğrusu ben Cuma günü ailenden ayrılıp gelmenle seviniyorum. Bana 'Ey Rahibe, bak bu senin oğlun, bize geldi' denilir, ben de onunla sevinç duyarım. Ayrıca bununla çevremdeki ölüler de mutlu olur." (İbn Ebi'd Dünya ile Beyhaki rivayet etmiştir. Bk. Şerhu's Sudur (s. 30). Ehvalu'l Kubur'da (s. 205) İbn Receb de zikretmektedir.)
Bu verilen kaynak anlatılan hadise hadis mi oluyor?

Değerli kardeşimiz,

İlgili hikaye kaynaklarda geçmektedir. (bk. Beyhaki, Şuabu’l-İman, 7528; Necmuddin el-Makdisi, Muhtasaru minhaci’l-Kasidin, 396)

Değişik kaynaklarda zikredilmesine rağmen, bu rivayetin sıhhati konusunda bir bilgiye rastlayamadık.

Ayrıca, bu rivayet hadis-i şerif değildir. Hayır, bu metin hadis değildir. Bir kıssa ve haber niteliğindedir.

Hadis denince, doğrudan Hz. Peygamber (asm) Efendimize nispet edilen söz, fiil veya takrirler anlaşılır.

Bu metin ne anlatıyor?

Verdiğin rivayette anlatılan olay Hz. Peygamber Efendimize değil, Osman b. Sevde, annesi (Rahibe lakaplı saliha bir kadın) ve sonrasında görülen bir rüya etrafında geçiyor. Yani bu anlatım sahabeye de değil, daha sonraki nesillerden salih kimselere ait bir hatıra, bir tecrübe ve bir rüya anlatısıdır.

Bu tür rivayetlere ilim dilinde kıssa, haber, eser denir.

Hadis kaynaklarında geçmesi onu hadis yapar mı?

Hayır. İbn Ebî’d-Dünyâ, Beyhakî, İbn Receb gibi âlimler, hadis kitaplarının yanında, ibret, zühd, kabir ahvali gibi konularda salihlerin sözlerini, tecrübelerini ve rüyalarını da nakletmişlerdir.

Dolayısıyla bu durum, metnin hadis olduğu anlamına gelmez, fakat ibret amaçlı aktarıldığı anlamına gelir.

Dini değeri var mı?

Evet, ama ahlakî ve manevî teşvik içerir, kabir ziyareti ve dua konusundaki genel naslara aykırı değildir. İnanç veya kesin hüküm bina edilmez, “Peygamber şöyle buyurdu” denemez.

Bu tür rivayetler için en isabetli ifade şudur: “Salihlerden nakledilen bir kıssa, bir haber olup hadis değildir.”

Selam ve dua ile...
Sorularla İslamiyet